Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 72

श्रीवत्सवज्रचक्राब्ज मत्स्यकोदंडदंडभृत् । तथास्य करगा रेखा यथा स्यात्त्रिदिवस्पतिः

śrīvatsavajracakrābja matsyakodaṃḍadaṃḍabhṛt | tathāsya karagā rekhā yathā syāttridivaspatiḥ

หากลายเส้นบนฝ่ามือของเขาปรากฏเครื่องหมายดุจ ศรีวัตสะ วัชระ จักร ดอกบัว ปลา โกทันฑะ (คันธนู) และคทาแล้ว เขาย่อมเป็นดุจเจ้าแห่งไตรโลก

śrīvatsaŚrīvatsa mark
śrīvatsa:
Viśeṣaṇa (as member)
TypeNoun
Rootśrīvatsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
vajrathunderbolt
vajra:
Viśeṣaṇa (as member)
TypeNoun
Rootvajra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
cakrawheel/discus
cakra:
Viśeṣaṇa (as member)
TypeNoun
Rootcakra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
abjalotus
abja:
Viśeṣaṇa (as member)
TypeNoun
Rootabja (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
matsyafish
matsya:
Viśeṣaṇa (as member)
TypeNoun
Rootmatsya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
kodaṃḍabow
kodaṃḍa:
Viśeṣaṇa (as member)
TypeNoun
Rootkodaṃḍa (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
daṃḍastaff/rod
daṃḍa:
Viśeṣaṇa (as member)
TypeNoun
Rootdaṃḍa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
bhṛtbearing (these marks/weapons)
bhṛt:
Viśeṣaṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Root√bhṛ (धातु) → bhṛt (कृदन्त-प्रातिपदिक; कृत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कृत्-प्रत्यय (तृच्/क्विप्-प्रायः) ‘धारक’ अर्थे; पूर्वपदानि बहूनि—समाहार-द्वन्द्व/समुच्चयार्थक-समासः
tathāthus/so
tathā:
Sambandha (Manner)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)
asyaof him
asya:
Sambandha
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
karagāhand-line (palm line)
karagā:
Karta/Viśeṣya
TypeNoun
Rootkara + gā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (karasya gā/rekhā)
rekhāline
rekhā:
Karta/Viśeṣya
TypeNoun
Rootrekhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to karagā
yathāas/so that
yathā:
Sambandha (Comparison)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/so that)
syātmay be/would be
syāt:
Kriyā
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
tridivaspatiḥlord of the three heavens (Indra)
tridivaspatiḥ:
Predicate (विधेय)
TypeNoun
Roottri-diva + pati (प्रातिपदिक-द्वय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (tridivasya patiḥ)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Scene: Close focus on open palms showing auspicious line-forms resembling Śrīvatsa, vajra, cakra, lotus, fish, bow, and staff; the figure is portrayed as radiant, with a subtle cosmic backdrop suggesting triloka.

S
Skanda
A
Agastya
I
Indra (implied by tridivaspati)
K
Kāśī (context)

FAQs

Sacred symbols are treated as dharmic emblems, suggesting that cosmic order supports the truly meritorious ruler.

The Kāśī-khaṇḍa context frames the teaching, but no particular tīrtha is singled out in this verse.

None; it enumerates auspicious symbolic marks and their फल.