Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 23

निष्प्रत्यूहं क्रतुशतं यः कश्चित्कुरुतेऽवनौ । जितेंद्रियोमरावत्यां स प्राप्नोति पुलोमजाम्

niṣpratyūhaṃ kratuśataṃ yaḥ kaścitkurute'vanau | jiteṃdriyomarāvatyāṃ sa prāpnoti pulomajām

ผู้ใดในโลกมนุษย์ประกอบยัญญะครบหนึ่งร้อยโดยปราศจากอุปสรรค และชนะอินทรีย์ทั้งปวงได้ ผู้นั้นย่อมได้ถึงในอมราวตี นางปุโลมชา (ศจี) พระมเหสีของอินทร

निष्प्रत्यूहम्unobstructed
निष्प्रत्यूहम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिस् + प्रत्यूह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; नञ्/निस्-पूर्वकः ‘without obstacle’ (upasarga-based)
क्रतुशतम्a hundred sacrifices
क्रतुशतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्रतु + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; ‘शतं क्रतूनाम्’ (samāhāra)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; सम्बन्धसूचकः
कश्चित्someone/anyone
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; अनिश्चित-प्रयोगः ‘someone’
कुरुतेdoes/performs
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
अवनौon earth
अवनौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअवनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचनम्
जितेन्द्रियःone who has conquered the senses
जितेन्द्रियः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजित + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; बहुव्रीहिः ‘जितानि इन्द्रियाणि येन’
अमरावत्याम्in Amarāvatī
अमरावत्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमरावती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचनम्
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
पुलोमजाम्Pulomā’s daughter (Śacī)
पुलोमजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुलोम + जा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; ‘पुलोम्नः जाया/कन्या’ = Pulomā’s daughter (Śacī)

Skanda

Tirtha: Amarāvatī (as phala-loka, not a tīrtha)

Type: null

Listener: null

Scene: A successful sacrificer, serene and self-controlled, is shown ascending to Amarāvatī; Indra’s city gleams, and Śacī (Pulomajā) appears as the emblem of celestial attainment.

K
Kratu (sacrifice)
A
Amarāvatī
P
Pulomajā (Śacī/Indrāṇī)
I
Indra

FAQs

Ritual power is validated by self-mastery; conquering the senses is presented as essential to higher attainment.

The verse explicitly names Amarāvatī (Indra’s city) while the chapter context links such attainments to the praised divine station in the Kāśī narrative.

Completion of kratu-śata (a hundred sacrifices) without impediment, coupled with sense-control (jitendriya).