Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 59

तत्सेतुमूलं विप्रेंद्रा यथार्थं परिकल्पितम् । सेतोस्तु पश्चिमा कोटिर्दर्भशय्या प्रकीर्तिता

tatsetumūlaṃ vipreṃdrā yathārthaṃ parikalpitam | setostu paścimā koṭirdarbhaśayyā prakīrtitā

โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐ สถานที่นั้นได้สถาปนาโดยแท้เป็นมูลแห่งเซตุ; และปลายด้านตะวันตกของเซตุเลื่องลือว่า “ทัรภศัยยา”

तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश (demonstrative)
सेतुमूलम्the bridge-base
सेतुमूलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसेतुमूल (प्रातिपदिक; सेतु + मूल)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृस्थानी/वाक्यविषय
विप्रेन्द्राःO best of Brahmins
विप्रेन्द्राः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्रेन्द्र (प्रातिपदिक; विप्र + इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), बहुवचन; संबोधन
यथार्थम्truly/according to reality
यथार्थम्:
Avyaya (Modifier/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootयथार्थ (प्रातिपदिक; यथा + अर्थ)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
परिकल्पितम्has been arranged/constructed
परिकल्पितम्:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootपरि-कल्प् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेयविशेषण
सेतोःof the bridge
सेतोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठीविभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध
तुbut/indeed
तु:
Avyaya (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थ
पश्चिमाwestern
पश्चिमा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
कोटिःend/edge/limit
कोटिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृस्थानी/वाक्यविषय
दर्भशय्याa bed of darbha grass
दर्भशय्या:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeNoun
Rootदर्भशय्या (प्रातिपदिक; दर्भ + शय्या)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate nominative)
प्रकीर्तिताis proclaimed (as)
प्रकीर्तिता:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootप्र-कीर्त् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘is proclaimed/called’

Skanda (deduced; addressing viprāḥ in Māhātmya narration)

Tirtha: Setumūla; Darbhaśayyā (western koṭi)

Type: kshetra

Listener: viprendra (explicit)

Scene: A sage-like guide points out the sacred map: Setumūla as the root and Darbhaśayyā as the western end; the coastline is drawn like a pilgrimage chart with labeled termini.

S
Setumūla
D
Darbhaśayyā
S
Setu

FAQs

Sacred geography is not random: the Purāṇa defines precise holy landmarks so pilgrims may orient their worship correctly.

Setumūla (the Setu’s root) and Darbhaśayyā (the Setu’s western extremity).

No new rite is prescribed here; the verse identifies authoritative sacred locations within the Setu-region.