Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 103

चतुर्दशसमा दुःखं सहिष्ये तद्वियोगजम् । इत्युक्त्वा तद्गतमना नृपः प्राया न्निजां पुरीम्

caturdaśasamā duḥkhaṃ sahiṣye tadviyogajam | ityuktvā tadgatamanā nṛpaḥ prāyā nnijāṃ purīm

“เราจักอดทนทุกข์อันเกิดจากการพรากจากกันตลอดสิบสี่ปี” ครั้นตรัสดังนี้แล้ว พระราชาผู้มีจิตแน่วแน่ในนาง ก็เสด็จออกสู่พระนครของตน

चतुर्दशfourteen
चतुर्दश:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्दश (संख्याप्रातिपदिक)
Formद्विगुसमासः (चतुर्दश=14) ; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (समासान्त-विशेषणम्)
समाःyears
समाः:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootसमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचनम् (years)
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम्
सहिष्येI shall endure
सहिष्ये:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसह् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्कालः/Future), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
तत्of that
तत्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
वियोगseparation
वियोग:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवियोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
जम्born from
जम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज (प्रातिपदिक; √जन्-सम्भव)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम्; समासान्त-विशेषणम् (ज=उत्पन्न)
तद्वियोगजम्arising from separation from him/that
तद्वियोगजम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् + वियोग + ज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य वियोगात् जातम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम् (दुःखम् इति विशेषणम्)
इतिthus
इति:
Vākya-sūcaka (Quotation marker/इत्यर्थ)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययभावः (absolutive/gerund), परस्मैपदी; ‘having said’
तद्गतमनाwhose mind was fixed on him/that
तद्गतमना:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् + गत + मनस् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः (यस्य मनः तद्गतम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम् (नृपः इति विशेषणम्)
नृपःthe king
नृपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्
प्रायात्departed
प्रायात्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलुङ् (अद्यतनभूत/अorist), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
निजाम्his own
निजाम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम् (पुरीम् इति विशेषणम्)
पुरीम्city
पुरीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम्

The king (first line), then narrator

Scene: A king, eyes lowered and mind absorbed in the beloved, speaks a firm vow of enduring fourteen years of separation, then departs toward his capital with a small retinue; the city-gate and road recede behind him.

N
nṛpa (king)

FAQs

A person must bear the fruits of prior actions; the king’s resolve to endure reflects acceptance of karmic consequence, even when desire remains.

The episode sits within Setukhaṇḍa’s Setu Māhātmya framework; the verse itself does not name a particular bathing spot or shrine.

None.