Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 33

अपुनर्भवदा मुक्तिर्भ विष्यत्यविलंबिता । कृमिकीटाश्च देवाश्च मुनयश्च तपोधनाः

apunarbhavadā muktirbha viṣyatyavilaṃbitā | kṛmikīṭāśca devāśca munayaśca tapodhanāḥ

โมกษะที่ตัดการเกิดใหม่จะบังเกิดโดยไม่ชักช้า ทั้งหนอนแมลง เหล่าเทวะ และมุนีผู้มั่งคั่งด้วยตบะ—ล้วนบรรลุได้ ณ ที่นี้

अपुनर्भवदाby (that which gives) non-rebirth / by non-return
अपुनर्भवदा:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootअ + पुनर्भव + दा (प्रातिपदिक; ‘अपुनर्भवद’ इति)
Formसमासः: नञ्-तत्पुरुष (पुनर्भवः न यस्य/यत्र); तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; विशेषणम् (to ‘muktiḥ’: ‘by/through non-returning’)
मुक्तिःliberation
मुक्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
भविष्यतिwill be/occur
भविष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
अविलम्बिताwithout delay
अविलम्बिता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + विलम्बित (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘विलम्ब्’ धातोः क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नञ्-पूर्वकं विशेषणम् (not delayed)
कृमिworms
कृमि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृमि (प्रातिपदिक)
Formसमासः: इतरेतर-द्वन्द्व (कृमि + कीट); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (समासान्त ‘-आः’)
कीटाःinsects
कीटाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकीट (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमासस्य द्वितीयाङ्गार्थः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (समासार्थे)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
देवाःgods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
मुनयःsages
मुनयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
तपोधनाःthose whose wealth is austerity (ascetics)
तपोधनाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् + धन (प्रातिपदिक-द्वय)
Formसमासः: षष्ठी-तत्पुरुष (तपसः धनम्/धनिनः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

Skanda (deduced: Setukhaṇḍa Māhātmya narration)

Tirtha: Rāmeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A cosmic tableau around the Rāmeśvara liṅga: tiny insects near the threshold, ordinary pilgrims, radiant sages with matted hair, and devas in the upper register showering flowers—each drawn toward the same sanctum light, symbolizing equal access to apunarbhava.

FAQs

A true mukti-kṣetra bestows swift freedom from rebirth, extending its grace to all orders of beings.

The Setu/Rāmeśvara sacred region, implied as a place granting apunarbhava.

No specific rite is named; the emphasis is on the kṣetra’s inherent power to grant liberation.