Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 6

सूत उवाच । प्रजापतिः पुरा विप्राः स्वां वै दुहितरं मुदा । वाङ्नाम्नीं कामुको भूत्वा स्पृहयामास मोहनः

sūta uvāca | prajāpatiḥ purā viprāḥ svāṃ vai duhitaraṃ mudā | vāṅnāmnīṃ kāmuko bhūtvā spṛhayāmāsa mohanaḥ

สูตะกล่าวว่า “กาลก่อน โอ้พราหมณ์ทั้งหลาย ประชาปติผู้หลงมัวเมาได้เกิดกำหนัด และปรารถนาบุตรีของตนเองนามว่า วาก (Vāk)”

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा + पति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (प्रजायाः पतिः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पुराformerly/once
पुरा:
Sambandha (Temporal adverb/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
विप्राःO brāhmaṇas
विप्राः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), बहुवचन
स्वाम्his own
स्वाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — विशेषणम् (agreeing with दुहितरम्)
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक निपात
दुहितरम्daughter
दुहितरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुहितृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
मुदाwith delight
मुदा:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootमुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन — भावे/करणे
वाक्Vāk (Speech)
वाक्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — (here as first member in apposition with नाम्नीम्)
नाम्नीम्named/called
नाम्नीम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — विशेषणम्/सम्बन्धवाचकः 'named' (agreeing with दुहितरम्)
कामुकःlustful
कामुकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकामुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — कर्तृविशेषणम्
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Sambandha (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootभू (धातु) → भूत्वा (क्त्वान्त अव्यय)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive) — पूर्वक्रिया
स्पृहयामासdesired/longed for
स्पृहयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Periphrastic perfect/आम-प्रयोगः), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
मोहनःthe deluder/enchanter
मोहनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमोहन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — कर्तृविशेषणम् (epithet)

Sūta

Tirtha: Gandhamādana Gāyatrī–Sarasvatī tīrtha complex (etiology begins)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis

Scene: A cautionary mythic tableau: Prajāpati, haloed yet visibly deluded, gazes with improper longing toward Vāk, depicted as a radiant maiden embodying speech; the atmosphere is tense, with sages or cosmic witnesses recoiling, foreshadowing expiation and sacred geography formation.

S
Sūta
P
Prajāpati
V
Vāk

FAQs

Even exalted beings fall when overcome by moha; Purāṇas use such accounts to warn against forbidden desire and uphold dharma.

The verse begins the origin narrative that will explain the sanctity of the Gāyatrī–Sarasvatī presence connected with Gandhamādana.

None; it introduces an etiological story explaining later tīrtha sanctity.