Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 37

ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्थः शिशिरे वारिषु स्थितः । वर्षास्वाकाशगो नित्यमूर्ध्वबाहुर्निराश्रयः

grīṣme paṃcāgnimadhyasthaḥ śiśire vāriṣu sthitaḥ | varṣāsvākāśago nityamūrdhvabāhurnirāśrayaḥ

ครั้นฤดูร้อน เขายืนอยู่ท่ามกลางไฟทั้งห้า; ครั้นฤดูหนาว เขาสถิตอยู่ในสายน้ำ; ครั้นฤดูฝน เขาอยู่กลางแจ้งใต้ฟ้าตลอดกาล—ยกแขนขึ้นเหนือศีรษะ ไร้ที่พึ่งพิง

ग्रीष्मेin summer
ग्रीष्मे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootग्रीष्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/काल), एकवचन
पञ्चाग्निमध्यस्थःstanding amid five fires
पञ्चाग्निमध्यस्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपञ्च (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक) + स्थ (√स्था धातु, क्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः (पञ्चाग्नीनां मध्ये स्थः)
शिशिरेin winter
शिशिरे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिशिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (काल), एकवचन
वारिषुin waters
वारिषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवारि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन
स्थितःstanding, remaining
स्थितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (stood/remaining)
वर्षासुin the rainy seasons
वर्षासु:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (काल), बहुवचन
आकाशगःmoving/remaining in the open sky
आकाशगः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआकाश (प्रातिपदिक) + ग (√गम् धातु, क्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (आकाशे गः)
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb)
ऊर्ध्वबाहुःwith arms raised upward
ऊर्ध्वबाहुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (ऊर्ध्वौ बाहू यस्य/ऊर्ध्वबाहुः)
निराश्रयःwithout shelter/support
निराश्रयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिर् (उपसर्ग) + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (without support/shelter)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha: Kauśikī-tīra (contextual)

Type: river

Scene: Triptych-like depiction of the same ascetic across seasons: summer surrounded by four fires and the sun as the fifth; winter standing in icy water; monsoon under open sky with arms raised, unmoving.

K
Kauśika (Viśvāmitra)

FAQs

Austerity is depicted as unwavering endurance across all conditions, revealing the steadiness required for higher spiritual qualification.

No specific tīrtha is named in this verse; it focuses on the method and intensity of tapas.

Pañcāgni-tapas, standing in water in winter, and sky-exposure in the rains—classic austerity observances.