Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 93

अग्निष्टोमादिका यज्ञाः कृताश्च बहुदक्षिणाः । निष्फला एव तस्य स्युर्भस्मनि न्यस्तहव्यवत्

agniṣṭomādikā yajñāḥ kṛtāśca bahudakṣiṇāḥ | niṣphalā eva tasya syurbhasmani nyastahavyavat

แม้ยัญญะอัคนิษโฏมะและยัญญะอื่น ๆ จะทำพร้อมทักษิณามากมาย ก็กลับไร้ผลสำหรับเขา—ดุจอาหุติที่วางลงบนเถ้าถ่าน

अग्निष्टोमादिकाःAgniṣṭoma etc.
अग्निष्टोमादिकाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअग्निष्टोम (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural; ‘आदि’समास (‘beginning with Agniṣṭoma’)
यज्ञाःsacrifices
यज्ञाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural
कृताःperformed
कृताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Past passive participle; Masculine, Nominative, Plural
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय-बोधक) — Conjunction
बहुदक्षिणाःwith many fees/gifts
बहुदक्षिणाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक) + दक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural; कर्मधारय (‘बह्वीः दक्षिणाः यस्य/येषाम्’)
निष्फलाःfruitless
निष्फलाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिष्फल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural; यज्ञाः विशेषण
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण) — Emphatic particle
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन — Pronoun; Genitive, Singular
स्युःwould be/should be
स्युः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथम-पुरुष, बहुवचन — Optative, 3rd person, Plural
भस्मनिin ashes
भस्मनि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Locative, Singular
न्यस्तहव्यवत्like offerings placed in ashes
न्यस्तहव्यवत्:
Upamana (Simile/उपमान)
TypeAdjective
Rootन्यस्त (कृदन्त, √न्यस्/नि+अस्) + हव्य (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formबहुव्रीहि-समास, अव्ययवत्-प्रयोगः; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — ‘like (offerings) placed in ashes’; वत्-प्रत्ययान्त उपमानवाचक

Skanda (deduced; exact speaker not in snippet)

Tirtha: Setukṣetra (Setubandha)

Type: kshetra

Scene: A grand yajña altar with priests and heaps of gifts; yet the fire is dead—only ash remains—while oblations fall uselessly, symbolizing fruitlessness due to neglected śrāddha.

A
Agniṣṭoma
Y
Yajña
D
Dakṣiṇā

FAQs

Ritual merit is undermined when core dharmic obligations—especially toward the Pitṛs—are neglected.

Setu (Setukhaṇḍa), presented as a key setting for effective śrāddha and pitṛ satisfaction.

The implied priority of Mahālaya/Śrāddha alongside (or before) grand yajñas.