Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 24

एवमुक्तेऽथ ऋक्षेण सिंहस्तूष्णीमभूत्तदा । धर्मगुप्ते प्रबुद्धे तु ऋक्षः सुष्वाप भूरुहे

evamukte'tha ṛkṣeṇa siṃhastūṣṇīmabhūttadā | dharmagupte prabuddhe tu ṛkṣaḥ suṣvāpa bhūruhe

ครั้นหมีกล่าวดังนี้แล้ว สิงห์ก็เงียบลงในบัดนั้น และเมื่อธรรมคุปตะตื่นขึ้น หมีนั้นก็นอนหลับอยู่บนต้นไม้

एवम्thus
एवम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb)
उक्तेwhen (it was) said
उक्ते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (past passive participle) ‘उक्त’; नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्; सति-सप्तमी (locative absolute)
अथthen
अथ:
Discourse connector (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्ययम् (conjunction/particle)
ऋक्षेणby the bear
ऋक्षेण:
Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootऋक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्
सिंहःthe lion
सिंहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
तूष्णीम्silently
तूष्णीम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम् (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb)
अभूत्became
अभूत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ्-लकारः (Aorist), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
तदाat that time
तदा:
Adverbial (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)
धर्मगुप्तेwhen Dharmagupta (was)
धर्मगुप्ते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeNoun
Rootधर्म-गुप्त (प्रातिपदिक; गुप्त = protected)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्; सति-सप्तमी; ‘धर्मेण गुप्तः’ इति तृतीया-तत्पुरुषः (epithet/name)
प्रबुद्धेwhen (he was) awakened
प्रबुद्धे:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम् ‘प्रबुद्ध’; पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्; सति-सप्तमी (with धर्मगुप्ते)
तुbut
तु:
Discourse particle (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम् (contrastive particle)
ऋक्षःthe bear
ऋक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
सुष्वापslept
सुष्वाप:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्वप् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
भूरुहेon a tree
भूरुहे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूरुह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्

Narrator (within Setukhaṇḍa narrative frame)

Scene: A moonlit forest tableau: the lion silent, the king Dharmagupta awakening, and the bear curling to sleep on a tree branch—stillness charged with impending danger.

D
Dharmagupta
S
Siṃha (lion)
Ṛkṣa (bear)

FAQs

Dharma-teachings unfold through lived situations: silence, awakening, and the next act set the stage for moral testing.

Setukhaṇḍa situates the episode in the Setu sacred milieu, where stories function as dharma-instruction for pilgrims.

None in this verse; it is a narrative transition.