Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 76

धर्मपुष्करिणीतीरे विष्णुध्यानपरायणः । त्रिकालमर्चयन्विष्णुं शालग्रामे विमुक्तिदे

dharmapuṣkariṇītīre viṣṇudhyānaparāyaṇaḥ | trikālamarcayanviṣṇuṃ śālagrāme vimuktide

ณ ริมฝั่งธรรมปุษกรินี เขาตั้งมั่นในสมาธิภาวนาต่อพระวิษณุ และบูชาพระวิษณุผู้ประทานโมกษะ เมื่อสักการะในรูปศาลคราม ในกาลศักดิ์สิทธิ์ทั้งสามของวัน

धर्मपुष्करिणीतीरेon the bank of the Dharmapuṣkariṇī (sacred pond)
धर्मपुष्करिणीतीरे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधर्मपुष्करिणी-तीर (प्रातिपदिक; धर्म+पुष्करिणी + तीर)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मपुष्करिण्याः तीरम्)
विष्णुध्यानपरायणःdevoted to meditation on Viṣṇu
विष्णुध्यानपरायणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविष्णु-ध्यान-परायण (प्रातिपदिक; विष्णु + ध्यान + परायण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (विष्णोः ध्यानं परायणं यस्य)
त्रिकालम्thrice daily (at the three times)
त्रिकालम्:
Adverbial (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिकाल (प्रातिपदिक; त्रि + काल)
Formअव्यय-प्रयोगः (क्रियाविशेषणम्/कालवाचक); द्विगु-समासः (त्रयः कालाः)
अर्चयन्worshipping
अर्चयन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्तः—शतृ-प्रत्ययान्तः (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपदी
विष्णुम्Viṣṇu
विष्णुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
शालग्रामेin/at Śālagrāma (the sacred place/stone)
शालग्रामे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशालग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
विमुक्तिदेin/at the giver of liberation (i.e., the liberating Śālagrāma/Viṣṇu)
विमुक्तिदे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootविमुक्ति-द (प्रातिपदिक; विमुक्ति + द)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (विमुक्तिं ददाति इति)

Narrator (Purāṇic narrator, contextually within Setukhaṇḍa)

Tirtha: Dharmapuṣkariṇī

Type: kund

Scene: A serene sacred tank (puṣkariṇī) at dawn; a devotee seated on the bank in dhyāna, with a small altar holding a Śālagrāma on a pedestal, lamps and water-vessel; distant trees and tīrtha-ghāṭa steps.

D
Dharmapuṣkariṇī
V
Viṣṇu
Ś
Śālagrāma

FAQs

Steady meditation and regular worship of Viṣṇu—especially through Śālagrāma—are upheld as a direct path toward liberation.

Dharmapuṣkariṇī, praised as a sacred waterside setting for Viṣṇu-dhyāna and worship.

Trikāla-arcana: worshipping Viṣṇu at the three daily junctions (morning, noon, evening), with Śālagrāma as the worship-focus.