Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 21

तीर्थत्रयेषु स्नानार्थं कर्तव्यं निश्चिकाय वै । अप्रसह्यमनाधृष्यं विद्यते मे तपोबलम्

tīrthatrayeṣu snānārthaṃ kartavyaṃ niścikāya vai | aprasahyamanādhṛṣyaṃ vidyate me tapobalam

เขาตั้งปณิธานมั่นคงว่า “เพื่อการอาบน้ำชำระในตรีตถะทั้งสาม จำต้องกระทำให้ได้ ในกายเรามีตโปพล—ยากต้านทานและมิอาจล่วงละเมิด”

तीर्थत्रयेषुin the three sacred fords
तीर्थत्रयेषु:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (तीर्थाणां त्रयम्)
स्नानार्थम्for bathing
स्नानार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootस्नान + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्यय (purpose-adverb)
कर्तव्यम्to be done / obligatory
कर्तव्यम्:
Vidhi/Predicate (Obligation)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + तव्यत्
Formकृ-धातोः तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विधेय-विशेषण (obligatory)
निश्चिकायhe decided
निश्चिकाय:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootनिश्चि (धातु; नि + √चि/चिन्त् ‘to decide’)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वैindeed
वै:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
अप्रसह्यम्irresistible
अप्रसह्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + प्रसह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; नञ्-तत्पुरुष (negation)
अनाधृष्यम्unassailable
अनाधृष्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + नाधृष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; नञ्-तत्पुरुष (negation)
विद्यतेexists
विद्यते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु; √विद् ‘to be/ exist’ आत्मनेपद)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
मेmy
मे:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
तपोबलम्power of austerity
तपोबलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् + बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (तपसः बलम्)

Narrator quoting Sayugvā Muni

Tirtha: Tīrtha-traya (invoked triple tīrtha) within Setukṣetra context

Type: kshetra

Scene: A resolute sage (Sayugvā) stands near a sacred shore/altar, eyes steady, declaring his intent to bathe in three tīrthas; aura of tapas radiates like heat-haze.

S
Sayugvā

FAQs

Tapas is portrayed as a spiritual force that can accomplish dharmic aims beyond physical constraints.

The “three tīrthas” to be accessed together—Yamunā, Gaṅgā, and Gayā—whose sanctity is about to manifest locally.

A clear intent: to perform snāna connected with the three revered tīrthas.