Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 32

अनंतादित्यसंकाशं ज्वलत्तत्पंचमं शिरः । दिधक्षुः प्रलये लोकान्वडवाग्निरिवाबभौ

anaṃtādityasaṃkāśaṃ jvalattatpaṃcamaṃ śiraḥ | didhakṣuḥ pralaye lokānvaḍavāgnirivābabhau

เศียรที่ห้าอันลุกโชติช่วงนั้นส่องประกายดุจอาทิตย์นับอนันต์; ประหนึ่งมุ่งเผาโลกทั้งหลายยามปรลัย จึงปรากฏดั่งวฑวागนิ—ไฟใต้สมุทร

ananta-āditya-saṃkāśamlike countless suns
ananta-āditya-saṃkāśam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootananta (प्रातिपदिक) + āditya (प्रातिपदिक) + saṃkāśa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (śiraḥ)
jvalatblazing
jvalat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√jval (धातु) + शतृ (कृत्-प्रत्यय)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (śiraḥ)
tat-paṃcamamthat fifth
tat-paṃcamam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + paṃcama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (śiraḥ)
śiraḥhead
śiraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
didhakṣuḥdesired to burn
didhakṣuḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√dah (धातु) + सन् (इच्छार्थक) → didhakṣ (धातु-आदेश)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्; सन्नन्त-धातु (desiderative)
pralayeat the dissolution
pralaye:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpralaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
lokānworlds
lokān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
vaḍavā-agniḥthe submarine fire (vaḍavāgni)
vaḍavā-agniḥ:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootvaḍavā (प्रातिपदिक) + agni (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ivalike
iva:
Upama-dyotaka (Comparator/उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-वाचक (comparative particle)
ababhauappeared/shone forth
ababhau:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√bhā (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Setu-khaṇḍa)

Tirtha: Setu-samudra (contextual ocean of Setu)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis (frame, not explicit)

Scene: Brahmā’s fifth head blazes like innumerable suns, resembling the submarine fire poised to consume worlds at dissolution.

B
Brahmā
V
Vaḍavāgni

FAQs

Unrestrained brilliance and power, when driven by destructive intent, becomes pralaya-like; dharma demands restraint and right purpose.

The Setu-khaṇḍa milieu is linked with Setubandha/Rāmeśvaram, yet this verse uses cosmic imagery rather than naming a tirtha.

No ritual instruction appears; it is a descriptive cosmological simile.