Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 19

स्नानमात्रेण वै लक्ष्म्यास्तीर्थेऽस्मि न्धर्मनंदन । रंभामप्सरसां श्रेष्ठां लब्धवानवधो नृपः

snānamātreṇa vai lakṣmyāstīrthe'smi ndharmanaṃdana | raṃbhāmapsarasāṃ śreṣṭhāṃ labdhavānavadho nṛpaḥ

โอ้ ธรรมนันทนะ เพียงอาบน้ำศักดิ์สิทธิ์ครั้งเดียว ณ ลักษมี-ตีรถะนี้ กษัตริย์แห่งอวธะก็ได้รำภา อัปสรผู้เลิศที่สุด—นี่คือมหิทธิฤทธิ์อันประจักษ์ของท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์นี้

स्नानमात्रेणby mere bathing
स्नानमात्रेण:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (स्नानस्य मात्रम्) → तृतीया एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
लक्ष्म्याःof Lakṣmī
लक्ष्म्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
तीर्थेin the sacred ford (tīrtha)
तीर्थे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम
धर्मनन्दनO son of Dharma
धर्मनन्दन:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (धर्मस्य नन्दनः)
रम्भाम्Rambhā
रम्भाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरम्भा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अप्सरसाम्of the apsarases
अप्सरसाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
श्रेष्ठाम्the best
श्रेष्ठाम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifier) रम्भाम् इति
लब्धवान्having obtained / obtained
लब्धवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु) + तवत् (कृत्-प्रत्यय)
Formकृतान्त—भूतकृत् (क्तवत्/क्तवतु), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; परस्मैपदी-भावार्थः ‘has obtained’
अवधःAvadha (a king)
अवधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेष-नाम (proper name)
नृपःthe king
नृपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; अवधः इत्यस्य अप्पोजिशन (apposition)

Narratorial voice within the Setukhaṇḍa (speaker not explicit in the snippet; presented as Purāṇic narration/teaching to a royal listener)

Tirtha: Lakṣmī-tīrtha

Type: ghat

Listener: Dharmanandana (addressed)

Scene: A luminous coastal/ford setting: a sacred pool/river-mouth marked as Lakṣmī-tīrtha; King Avadha performs a single ceremonial bath; divine radiance rises from the waters; Rambhā, resplendent among apsarases, appears as the granted fruit; attendants and sages witness the marvel.

L
Lakṣmī-tīrtha
D
Dharma-nandana (Yudhiṣṭhira epithet)
R
Rambhā
A
Apsarases
K
King Avadha

FAQs

Even a simple act like bathing at a celebrated tīrtha can yield extraordinary fruit when performed with faith, showing the Purāṇic emphasis on tīrtha-māhātmya.

Lakṣmī-tīrtha, praised for granting prosperity and exceptional boons through snāna.

Snāna (ritual bathing) at Lakṣmī-tīrtha, presented as efficacious even when done ‘only’ as a bath.