Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 9

एवं सुतीक्ष्णो विप्रेंद्रा बहुकालमवर्तत । ततः कदाचित्स मुनीरामं ध्याय न्सदा हृदि । तुष्टाव सीतासहितं रामचंद्रं सभक्तिकम्

evaṃ sutīkṣṇo vipreṃdrā bahukālamavartata | tataḥ kadācitsa munīrāmaṃ dhyāya nsadā hṛdi | tuṣṭāva sītāsahitaṃ rāmacaṃdraṃ sabhaktikam

ดังนี้แล โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐ สุทีักษณะดำรงอยู่อย่างนั้นเป็นกาลนาน ครั้นกาลหนึ่ง มุนีผู้เพ่งระลึกถึงพระรามในดวงหทัยเสมอ ได้สรรเสริญพระรามจันทราพร้อมพระสีตาด้วยภักติอันเต็มเปี่ยม

एवम्thus
एवम्:
Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
सुतीक्ष्णःSutīkṣṇa
सुतीक्ष्णः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुतीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विप्रेन्द्रःchief Brahmin
विप्रेन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्रेन्द्र (प्रातिपदिक: विप्र + इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to सुतीक्ष्णः
बहुकालम्for a long time
बहुकालम्:
Kala-Adhikarana (Time-span/काल)
TypeNoun
Rootबहु-काल (प्रातिपदिक: बहु + काल)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालावधि-अर्थे (accusative of duration)
अवर्ततremained; stayed
अवर्तत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
ततःthen; thereafter
ततः:
Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमसूचक (adverb: ‘then/from that’)
कदाचित्once; at some time
कदाचित्:
Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; pronoun
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to सः
रामम्Rama
रामम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ध्यायन्meditating (on)
ध्यायन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘meditating’
सदाalways
सदा:
Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; नित्यत्ववाचक क्रियाविशेषण (adverb)
हृदिin (his) heart
हृदि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; locative singular
तुष्टावpraised; extolled
तुष्टाव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलिट्-लकार (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada
सीतासहितम्together with Sītā
सीतासहितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसीता-सहित (प्रातिपदिक: सीता + सहित)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying रामचन्द्रम्
रामचन्द्रम्Ramacandra
रामचन्द्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरामचन्द्र (प्रातिपदिक: राम + चन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सभक्तिकम्with devotion
सभक्तिकम्:
Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस-भक्ति-क (प्रातिपदिक: स + भक्ति + क)
Formअव्यय-प्रयोगवत् क्रियाविशेषण; ‘भक्त्या सह’ इत्यर्थे (adverbial: with devotion)

Sūta (narrative voice)

Tirtha: Rāma-tīrtha (Rāmacandra/Raghunātha-saras)

Type: kund

Listener: viprendra (addressed: ‘O best of brāhmaṇas’)

Scene: After long austerity, Sutīkṣṇa stands or kneels on the lakebank, hands folded, praising Rāmacandra with Sītā—either as a visionary epiphany or as an inner-heart revelation radiating outward.

S
Sutīkṣṇa
R
Rāma (Rāmacandra)
S
Sītā

FAQs

Long-term sādhana culminates in heartfelt devotion—inner meditation naturally flowers into praise (stuti) of the Lord with His divine consort.

The episode belongs to the Rāma-tīrtha/Raghunātha-saras sacred complex described in Setukhaṇḍa (site-context implied).

Dhyāna (meditation in the heart) and bhakti-filled stuti (praise) of Sītā-Rāmacandra.