Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 51

उदयन्तं न वीक्षेत नास्तं यंतं न मस्तके । न राहुणोपस्पृष्टं च नांडस्थं वीक्षयेद्रविम्

udayantaṃ na vīkṣeta nāstaṃ yaṃtaṃ na mastake | na rāhuṇopaspṛṣṭaṃ ca nāṃḍasthaṃ vīkṣayedravim

ไม่พึงจ้องมองดวงอาทิตย์ยามอุทัย ไม่พึงจ้องยามอัสดง และไม่พึงมองเมื่ออยู่เหนือศีรษะ อีกทั้งไม่พึงมองเมื่อถูกราหูครอบงำในคราส และไม่พึงมองสุริยะที่สะท้อนอยู่ในน้ำ

उदयन्तम्(the sun) rising
उदयन्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootउद् + इ (धातु) → उदयन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक, शतृ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त
not
:
Pratiṣedha (Negation marker)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
वीक्षेतone should look at
वीक्षेत:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + ईक्ष् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
not
:
Pratiṣedha (Negation marker)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
अस्तम्setting (towards setting)
अस्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘अस्तं (गच्छन्तम्)’ इत्यर्थे क्रियाविशेषणवत्
यान्तम्going
यान्तम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootया (धातु) → यान्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक, शतृ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त
not
:
Pratiṣedha (Negation marker)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
मस्तकेon the head
मस्तके:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमस्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
not
:
Pratiṣedha (Negation marker)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
राहुणाby Rāhu
राहुणा:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootराहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
उपस्पृष्टम्touched/afflicted
उपस्पृष्टम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउप + स्पृश् (धातु) → उपस्पृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
अण्डस्थम्situated in an egg (embryonic)
अण्डस्थम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअण्ड (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः (अण्डे स्थितम्)
वीक्षेत्one should look at
वीक्षेत्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + ईक्ष् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
रविम्the sun
रविम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Deductive (sectional narration; likely Sūta speaking in a dharma-teaching passage)

Tirtha: Sandhyā-kāla (liminal time) / Grahaṇa-kāla

Type: kshetra

Scene: A devotee at riverbank offering arghya with cupped hands while eyes are lowered; above, the Sun’s disc at dawn/dusk; an eclipse scene with Rāhu’s shadow; a warning vignette of sun reflected in water.

R
Rāhu
R
Ravi (Sūrya)

FAQs

Dharma includes disciplined sensory conduct; reverence and restraint govern even ordinary acts like looking at the sun.

No tīrtha is mentioned; the verse gives general ācāra rules.

Avoid gazing at the sun at sunrise, sunset, zenith, during eclipse (Rāhu-grasta), and in reflection (e.g., in water).