Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 78

भूतनाथं च संपूज्य व्याधिभिर्मुच्यते जनः । धर्मवापीं ततश्चैव चक्रे तत्र मनोरमाम्

bhūtanāthaṃ ca saṃpūjya vyādhibhirmucyate janaḥ | dharmavāpīṃ tataścaiva cakre tatra manoramām

เมื่อบูชาพระภูตนาถอย่างถูกต้อง ผู้คนย่อมพ้นจากโรคภัย; แล้ว ณ ที่นั้นเอง ท่านได้สร้าง “ธรรมวาปี” อันรื่นรมย์ขึ้นด้วย

भूतनाथम्Bhūtanātha (Lord of beings)
भूतनाथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूत + नाथ (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (भूतानां नाथः)
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
संपूज्यhaving duly worshipped
संपूज्य:
Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + पूज् (धातु) → संपूज्य (कृदन्त; ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
Formअव्यय-कृदन्तम् (ल्यप्/क्त्वान्त-भावः), पूर्वकालिक-क्रिया (having worshipped)
व्याधिभिःfrom diseases
व्याधिभिः:
Apadana (Separation/अपादान)
TypeNoun
Rootव्याधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
मुच्यतेis released
मुच्यते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलट्-लकारः, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे (is freed)
जनःa person
जनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
धर्मवापीम्the Dharmavāpī (righteous well/pond)
धर्मवापीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म + वापी (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (धर्मस्य वापी)
ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक-अव्ययम् (thereupon/then)
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम् (emphasis)
चक्रेmade/constructed
चक्रे:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (locative adverb)
मनोरमाम्beautiful
मनोरमाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनोरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying वापीम्)

Narrator (contextually within Sūta’s narration of Dharmāraṇya)

Tirtha: Bhūtanātha; Dharmavāpī

Type: kund

Scene: A devotee performs full worship to Bhūtanātha; the afflicted are shown recovering. Nearby, artisans and sages consecrate a newly formed, beautiful Dharmavāpī with steps, lotuses, and ritual lamps.

B
Bhūtanātha (Śiva)
D
Dharmavāpī
D
Dharmāraṇya (implied)

FAQs

Devotion to Śiva as Bhūtanātha grants well-being; sacred geography includes healing power through worship and tīrtha formation.

Dharmavāpī is named as a delightful sacred water-site created in Dharmāraṇya.

Saṃpūjā (proper worship) of Bhūtanātha is prescribed for relief from disease; the verse also introduces a tīrtha intended for sacred use.