Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 91

विश्वमित्रो देवरात उदलश्च त्रयः स्मृताः । चचाई देवी सा प्रोक्ता शृणु त्वं नृप सत्तम

viśvamitro devarāta udalaśca trayaḥ smṛtāḥ | cacāī devī sā proktā śṛṇu tvaṃ nṛpa sattama

วิศวามิตร เทวราต และอุทลา—ทั้งสามนี้เป็นที่จดจำว่าเป็นฤๅษีประวร และยังได้กล่าวถึงเทวีจจาอีไว้ด้วย ขอพระราชาผู้ประเสริฐจงสดับเถิด

विश्वमित्रःViśvāmitra
विश्वमित्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वमित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
देवरातःDevarāta
देवरातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवरात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उदलःUdala
उदलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउदल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
त्रयःthree
त्रयः:
Viśeṣaṇa (Numeral qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; संख्यावाचक
स्मृताःare remembered/are stated
स्मृताः:
Kriya (Predicate as participle/क्रिया)
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) (कृदन्त; क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (are remembered/are said)
चचाईCacāī (name)
चचाई:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचचाई (प्रातिपदिक; नाम)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (पाठभेद/देश्य-नामसम्भवः)
देवीgoddess/lady
देवी:
Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
प्रोक्ताwas declared/mentioned
प्रोक्ता:
Kriya (Predicate as participle/क्रिया)
TypeAdjective
Rootप्र+वच् (धातु) (कृदन्त; क्त)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (was said/declared)
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
सत्तमO best (one)
सत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootसत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; उत्तम-तुल्य (superlative sense)

Narrator (contextual Purāṇic voice addressing a king)

Tirtha: Dharmāraṇya (local sub-site: Kaṇṭavāḍīyā)

Type: kshetra

Listener: King (nṛpa-sattama)

Scene: A triad of radiant sages—Viśvāmitra, Devarāta, Udalā—appear as remembered pravara seers, while a local goddess Cacāī is indicated as presiding; the king listens as names are solemnly pronounced.

V
Viśvāmitra
D
Devarāta
U
Udalā
G
Goddess Cacāī

FAQs

Dharma is anchored in living memory—r̥ṣis, pravara, and devī traditions together shape sacred identity.

No single tirtha is praised; the verse continues the Dharmāraṇya lineage/pravara documentation.

The pravara seers to be remembered/invoked are listed (Viśvāmitra, Devarāta, Udalā).