Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 73

गुरुणा चोक्तमार्गेण मातॄणां पूजनं कृतम् । नानोपहारैर्विविधैः प्रतिष्ठाविधिपूर्वकम्

guruṇā coktamārgeṇa mātṝṇāṃ pūjanaṃ kṛtam | nānopahārairvividhaiḥ pratiṣṭhāvidhipūrvakam

ตามแนวทางที่ครูอาจารย์สั่งสอน ได้ประกอบการบูชาพระมารดา (มาตฤกา) ด้วยเครื่องสักการะนานาประการ โดยครบถ้วนตามพิธีประดิษฐานและอภิเษก

गुरुणाby the teacher
गुरुणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय-बोधक conjunction)
उक्तमार्गेणby the prescribed method/path
उक्तमार्गेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउक्त (कृदन्त, √वच्) + मार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः— ‘उक्तः मार्गः’ (the prescribed path)
मातॄणाम्of the Mothers (Mātṛs)
मातॄणाम्:
Sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
पूजनम्worship
पूजनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपूजन (प्रातिपदिक; √पूज्-भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
कृतम्was performed/done
कृतम्:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे/कर्मणि प्रयोगः — ‘was done’
नानोपहारैःwith various offerings
नानोपहारैः:
Karana (Instrument/means)
TypeNoun
Rootनाना + उपहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; कर्मधारयः— ‘नानाविधाः उपहाराः’
विविधैःdiverse
विविधैः:
Karana (Instrument/means)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; ‘उपहारैः’ इत्यस्य विशेषणम्
प्रतिष्ठाविधिपूर्वकम्preceded by the consecration rite
प्रतिष्ठाविधिपूर्वकम्:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootप्रतिष्ठा + विधि + पूर्वक (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणवत् नपुंसक-एकवचन-रूपेण) — ‘प्रतिष्ठा-विधि-पूर्वक’ = consecration-rite as prior; तृतीय-तत्पुरुष-भावः (पूर्वक = with/preceded by)

Narratorial voice (Purāṇic narrator; speaker not explicit in this snippet)

Tirtha: Harikṣetra (Mātṛkā-sthāna within)

Type: kshetra

Scene: A consecration pavilion: priests arrange offerings; Rāma participates reverently as the Mātṛkās are worshipped with varied upacāras, following the guru’s indicated procedure and installation rites.

R
Rāma
G
Guru (teacher)
M
Mātṛs / Mātṛkās

FAQs

Ritual power is safeguarded by lineage and method—worship is most fruitful when done as taught by a competent guru.

The verse continues the Dharmāraṇya/Harikṣetra setting, emphasizing its suitability for consecration and worship.

Mātṛkā-pūjā performed with varied offerings, explicitly joined to pratiṣṭhā-vidhi (installation/consecration procedure).