Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 4

योगात्मानं परं शांतं कमडलुधरं विभुम् । अक्षसूत्रधरं शांतं तथा कल्पां तवासिनम्

yogātmānaṃ paraṃ śāṃtaṃ kamaḍaludharaṃ vibhum | akṣasūtradharaṃ śāṃtaṃ tathā kalpāṃ tavāsinam

เขาทั้งหลายเห็นท่านเป็นดวงจิตแห่งโยคะ สงบยิ่งและทรงฤทธิ์; ทรงถือกมณฑลุ และถืออักษสูตร (ลูกประคำ) ไว้; สงัดสงบ และดำรงอยู่ในสภาวะนั้นตลอดกาลยาวนาน

योगात्मानम्one whose nature is yoga
योगात्मानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (योगः आत्मा यस्य/योगात्मा)
परम्supreme
परम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
शान्तम्peaceful
शान्तम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शम्)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कमण्डलुधरम्bearing a water-pot
कमण्डलुधरम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकमण्डलु (प्रातिपदिक) + धर (कृदन्त-प्रातिपदिक; √धृ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कमण्डलुं धरति)
विभुम्the mighty one/lord
विभुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अक्षसूत्रधरम्holding a rosary
अक्षसूत्रधरम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षसूत्र (प्रातिपदिक; अक्ष+सूत्र) + धर (कृदन्त-प्रातिपदिक; √धृ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (अक्षसूत्रं धरति)
शान्तम्peaceful
शान्तम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शम्)
Formक्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पुनरुक्त-विशेषणम्
तथाalso/likewise
तथा:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अनुक्रम (also/likewise)
कल्पाम्Kalpā (name/kalpa-related power)
कल्पाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकल्पा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; पाठान्तर/सन्दिग्धपाठः—अर्थे ‘कल्पाम्’ = ‘कल्पवत्/कल्पां (शक्तिं/विद्यां)’ इति सम्भाव्यते
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
आसिनम्the seated one
आसिनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआसिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘आसिन्’ = ‘आसीन/उपविष्ट’ इत्यर्थे (one seated)

Sūta (narrating)

Tirtha: Dharmāraṇya (yoga-āśrama sanctity)

Type: kshetra

Listener: Naimiṣāraṇya sages

Scene: A serene yogin-sage (Mārkaṇḍeya) sits unmoving with kamandalu and rosary; time is suggested by faint cyclical motifs (yuga wheel, kalpa waves) around him, yet his face remains tranquil.

M
Mārkaṇḍeya
K
Kamaṇḍalu
A
Akṣasūtra

FAQs

Yoga is portrayed as steady, age-transcending inner peace supported by disciplined practice (japa, tapas, and contemplation).

The tīrtha narrative is being framed through the authority of Mārkaṇḍeya before describing Dharmāraṇya and Sarasvatī.

Japa is implied by the akṣasūtra (rosary), but no explicit injunction is stated.