Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 8

सेवितं नृपशार्दूल श्वापदैवैर्विविधैरपि । तत्र ये निधनं प्राप्ताः पक्षिणः कीटकादयः

sevitaṃ nṛpaśārdūla śvāpadaivairvividhairapi | tatra ye nidhanaṃ prāptāḥ pakṣiṇaḥ kīṭakādayaḥ

ข้าแต่นฤปศารทูล ผู้เป็นเสือแห่งราชา สถานที่นั้นยังมีสัตว์ดุร้ายนานาชนิดมาเยือนอยู่เสมอ และเหล่าผู้ที่ ณ ที่นั้น—ทั้งนก แมลง และสรรพสัตว์อื่น—ผู้ถึงความตายในสถานนั้น…

सेवितम्frequented/inhabited
सेवितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसेव् (धातु) → सेवित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे 'सेव्यम्/सेवितम्'—'frequented/inhabited'
नृपशार्दूलO tiger among kings
नृपशार्दूल:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + शार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—'नृपाणां शार्दूलः' (vocative epithet)
श्वापदैःby wild beasts/predators
श्वापदैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्वापद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
एवैःindeed/also
एवैः:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात; पदपाठे 'एव' (sandhi: एव + ऐः)
विविधैःvarious
विविधैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; विशेषणम् (श्वापदैः)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपात (particle: 'also/even')
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
येwho/which
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)
निधनम्death
निधनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
प्राप्ताःattained (met)
प्राप्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्रियाविशेषणवत्/विधेय-विशेषणम्—'having attained' (= died)
पक्षिणःbirds
पक्षिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कीटकादयःinsects and others
कीटकादयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकीटक (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—कीटक-आदि ('insects and the like')

Vyāsa

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Listener: A king (‘nṛpaśārdūla’)

Scene: A sacred forest visited by predators; small beings—birds and insects—meeting death within the kṣetra, yet the atmosphere suggests protective sanctity rather than horror.

D
Dharmāraṇya
N
Nṛpaśārdūla (addressed king)
A
Animals, birds, insects

FAQs

The sanctity of a tīrtha is so pervasive that even non-human beings are drawn into its sphere of spiritual consequence.

Dharmāraṇya, whose holiness is implied to affect even the fate of creatures dying there.

None in this verse; it prepares the ground for the stated fruit (phala) in subsequent verses.