Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 44

रतिः क्रोधा महामाया छाया ज्योतिःस्वरूपिणि । सृष्टि स्थित्यंतकृद्देवि कार्यकारणदा सदा

ratiḥ krodhā mahāmāyā chāyā jyotiḥsvarūpiṇi | sṛṣṭi sthityaṃtakṛddevi kāryakāraṇadā sadā

พระองค์ทรงเป็นทั้งความรื่นรมย์และความกริ้ว เป็นมหามายา เป็นเงาและเป็นสภาวะแห่งแสง โอ้เทวี พระองค์ทรงกระทำการสร้าง การทรงไว้ และการล่มสลาย พร้อมประทานทั้งเหตุและผลเป็นนิตย์

रतिःRati / delight
रतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
क्रोधाanger
क्रोधा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (काव्ये स्त्रीलिङ्ग-रूपेणापि प्रयोगः सम्भवः; अत्र प्रथमा एकवचन)
महामायाgreat illusion (Mahāmāyā)
महामाया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + माया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महती माया)
छायाshadow
छाया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootछाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ज्योतिःस्वरूपिणिO one whose nature is light
ज्योतिःस्वरूपिणि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootज्योतिस् + स्वरूपिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (ज्योतिषः स्वरूपिणी)
सृष्टिcreation
सृष्टि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्थित्यन्तकृत्the maker of dissolution (end of maintenance)
स्थित्यन्तकृत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थिति + अन्त + कृद् (√कृ धातु; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (देवि-सम्बोधनात् स्त्रीलिङ्गार्थे), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (स्थितेः अन्तस्य कर्ता)
देविO देवी
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
कार्यकारणदाgiver of effect and cause
कार्यकारणदा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकार्य + कारण + द (√दा धातु; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कार्यस्य कारणस्य च दात्री)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)

Viprāḥ (continuing the hymn)

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Scene: Devī depicted as half in luminous gold-white (jyotiḥ) and half in deep blue-black (chāyā), with a surrounding mandala showing creation (sprouting lotus), preservation (protective hands), and dissolution (flame/time wheel).

M
Mahāmāyā
D
Devī as Jyotiḥ
D
Devī as Sṛṣṭi-Sthiti-Anta

FAQs

The Goddess is the power behind all opposites and the entire cycle of cosmic processes, governing both the means and the fruits of actions.

No specific tirtha is singled out; it is a universal stuti situated within Dharmāraṇya.

None; the verse serves as contemplative praise of the Devī’s cosmic functions.