Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 46

क्षणं ध्यात्वा स्वमात्मानं धिषणेन ख्यापितो हरिः । तत्र सर्वे गता देवा यत्र देवो जगत्पतिः

kṣaṇaṃ dhyātvā svamātmānaṃ dhiṣaṇena khyāpito hariḥ | tatra sarve gatā devā yatra devo jagatpatiḥ

ครั้นทรงเพ่งพินิจอาตมันภายในของพระองค์ชั่วขณะ หริก็ทรงเป็นที่ประจักษ์ด้วยธิษณา (ญาณหยั่งรู้) แล้วเทพทั้งปวงจึงไปยังสถานที่ซึ่งพระผู้เป็นเจ้า ผู้ทรงเป็นนายแห่งโลกทั้งหลายประทับอยู่

क्षणम्a moment
क्षणम्:
Karma (Extent/कर्म-प्रवृत्तिनिमित्त)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कालपरिमाण (for a moment)
ध्यात्वाhaving meditated
ध्यात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√ध्यै (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive): 'having meditated'
स्वम्one's own
स्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; आत्मानम् इति विशेषण (one's own)
आत्मानम्self
आत्मानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
धिषणेनby intellect, by insight
धिषणेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootधिषणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण (by intellect/insight)
ख्यापितःmade manifest, revealed
ख्यापितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootख्यापित (कृदन्त; √ख्याप्/√ख्यै (धातु) णिच् + क्त)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्मणि/भावे: 'made known/manifested'
हरिःHari
हरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Place/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
गताःwent
गताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootगत (कृदन्त; √गम् (धातु) क्त)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (gone)
देवाःgods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Place/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formसम्बन्ध/प्रश्नोत्तर-देशवाचक-अव्यय (where)
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
जगत्पतिःlord of the world
जगत्पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः पतिः = lord of the world)

Bṛhaspati (continuing from previous verse, as immediate narrative speaker)

Type: kshetra

Scene: Hari seated in yogic posture, eyes half-closed; a beam of subtle light (dhiṣaṇā) reveals his presence to the devas, who then move as a unified procession toward him.

H
Hari (Viṣṇu)
D
Devas
J
Jagatpati

FAQs

Inner contemplation and clear insight (dhiṣaṇā) lead to revelation of the Divine and the right direction for seeking.

No named tīrtha appears; ‘that place’ is indicated narratively without geographic identification.

Meditative recollection (dhyāna) is implied, but no step-by-step practice is detailed.