Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 9

परस्परं च तद्गोत्रं तस्य चानुचरस्य च । इति कृत्वा व्यवस्थां च न्यवसंस्तत्र भूमिषु

parasparaṃ ca tadgotraṃ tasya cānucarasya ca | iti kṛtvā vyavasthāṃ ca nyavasaṃstatra bhūmiṣu

ครั้นแล้วเขาทั้งหลายได้กำหนดโคตร (gotra) ของผู้นั้นและของผู้ติดตาม โดยพิจารณาเกื้อกูลกันและกัน แล้วจัดระเบียบอันสมควร และตั้งถิ่นฐานอยู่ ณ ผืนแผ่นดินนั้น

परस्परम्mutually, among themselves
परस्परम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootparaspara (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘mutually/each other’
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)
तत्-गोत्रम्that lineage/clan
तत्-गोत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + gotra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास (तत् + गोत्र)
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)
अनुचरस्यof the attendant/follower
अनुचरस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootanucara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)
इतिthus
इति:
Vākyopasaṃhāra (Quotative/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/समाप्तिसूचक particle: ‘thus’)
कृत्वाhaving made/done
कृत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), ‘having done’
व्यवस्थाम्arrangement, regulation
व्यवस्थाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvyavasthā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)
न्यवसन्they dwelt/settled
न्यवसन्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootni-vas (वस् धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; धातु: वस् ‘to dwell’ उपसर्ग: नि-
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक adverb: ‘there’)
भूमिषुon the lands/grounds
भूमिषु:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन

Brahmā (narrative instruction within Dharmāraṇya context)

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and ṛṣis (typical frame; not explicit here)

Scene: A forest-edge settlement where elders/priests formally determine gotras and assign plots; attendants stand by with palm-leaf records; a calm, administrative-sacral atmosphere.

B
Brahmā
A
anucara (attendant)

FAQs

Dharma begins with right order—clarity of roles and responsibilities—so sacred life can be lived without confusion.

The broader setting is Dharmāraṇya, a sacred forest-region highlighted in the Dharmāraṇya Khaṇḍa.

No specific rite is prescribed here; the verse emphasizes establishing proper social/ritual arrangement (vyavasthā).