Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 22

शब्दस्पर्शौ तथा रूपं रसो गंधस्तथैव च । प्रकृतिश्च विकारश्च सदसत्कारणं तथा

śabdasparśau tathā rūpaṃ raso gaṃdhastathaiva ca | prakṛtiśca vikāraśca sadasatkāraṇaṃ tathā

เสียงและสัมผัส ทั้งรูป รส และกลิ่นด้วย; ปฤกฤติและวิการ ตลอดจนเหตุปัจจัยอันเนื่องด้วยภาวะมีและภาวะไม่มี—หลักธรรมทั้งปวงนี้ก็ปรากฏอยู่ ณ ที่นั้น

śabda-sparśausound and touch
śabda-sparśau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśabda (प्रातिपदिक) + sparśa (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), द्विवचन
tathālikewise
tathā:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formसमुच्चय/प्रकारार्थक-अव्यय (likewise)
rūpamform
rūpam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
rasaḥtaste
rasaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootrasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
gandhaḥsmell
gandhaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgandha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
tathāalso
tathā:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (also)
evaindeed
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
prakṛtiḥprimordial nature
prakṛtiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootprakṛti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
vikāraḥmodification, change
vikāraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvikāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
sat-asat-kāraṇamcause of being and non-being
sat-asat-kāraṇam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsat (प्रातिपदिक) + asat (प्रातिपदिक) + kāraṇa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः: सत्-असत्-सम्बद्धं कारणम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
tathālikewise
tathā:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (likewise/also)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Purāṇic frame; exact speaker not in snippet)

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Scene: An allegorical tableau: five subtle sense-objects appear as luminous glyphs or deities (sound as conch/veena-wave, touch as breeze, form as radiant orb, taste as nectar bowl, smell as flower); Prakṛti as a veiled cosmic mother; Vikāra as shifting patterns; sat/asat causes as twin pillars.

P
Prakṛti

FAQs

The verse portrays the sacred assembly as a meeting-point of metaphysical principles, implying that true dharma integrates sensory experience with insight into primal nature and causality.

Dharmāraṇya is the sanctified context; the verse is cosmological rather than topographical.

None; it is a doctrinal listing of principles (tattvas/tanmātras).