Adhyaya 68
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 68

Adhyaya 68

มารกัณฑेयแนะนำยุธิษฐิระให้ไปยัง “ธนดา-ตีรถะ” ณ ฝั่งใต้ของแม่น้ำนรมทา ซึ่งกล่าวสรรเสริญว่าเป็นสถานที่ทำลายบาปทั้งปวงและให้ผลแห่งตีรถะทั้งหลาย ในวันตรโยทศี ข้างขึ้น เดือนไจตร ผู้ปฏิบัติควรสำรวมตน ถืออุโบสถอดอาหาร และเฝ้าตื่นตลอดราตรี ที่นั่นให้สรง ‘ธนดา’ ด้วยปัญจามฤต ถวายประทีปเนยใส และบำรุงภักติด้วยบทเพลงและดนตรีประกอบ ยามรุ่งอรุณให้บูชาพราหมณ์ผู้สมควรรับทาน คือผู้มั่นคงในวิชาและการสนทนาธรรมตามศาสตรา ประพฤติตามจารีตศราวตะ/สมารตะ และมีศีลสำรวม ของถวายได้แก่ โค ทองคำ ผ้า รองเท้า อาหาร และตามกำลังอาจเพิ่มร่มกับที่นอน โดยกล่าวว่ากำจัดบาปได้ครอบคลุมถึงสามชาติภพ ผลานุศาสน์ระบุความต่างตามความประพฤติ: ผู้ไร้วินัยได้สวรรค์ ผู้มีวินัยได้โมกษะ; ผู้ยากไร้ได้อาหารซ้ำแล้วซ้ำเล่า; ได้กำเนิดสูงและความทุกข์ลดลง; และโรคภัยดับด้วยน้ำนรมทา อีกทั้งการให้ทานเป็น “ทานแห่งความรู้” ณ ธนดา-ตีรถะ มีบุญยิ่ง นำไปสู่ “โลกพระอาทิตย์” อันไร้โรค; ส่วนผู้ทำทานและพิธีบูชามาก ณ เทวโทฺรณี ฝั่งใต้ของเรวา ย่อมถึง “โลกพระศังกร” อันปราศจากโศก.

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । धनदस्य तु तत्तीर्थं ततो गच्छेद्युधिष्ठिर । नर्मदादक्षिणे कूले सर्वपापक्षयंकरम्

ศรีมารกัณฑेयกล่าวว่า: ต่อจากนั้น โอ้ยุธิษฐิระ พึงไปยังทิรถะของธนท (กุเบร) ณ ฝั่งใต้แห่งแม่น้ำนรมทา อันเป็นที่ทำลายบาปทั้งปวง

Verse 2

सर्वतीर्थफलं तत्र प्राप्यते नात्र संशयः । चैत्रमासत्रयोदश्यां शुक्लपक्षे जितेन्द्रियः

ณ ที่นั้นย่อมได้ผลแห่งทิรถะทั้งปวง—หาได้มีความสงสัยไม่ ในวันตรีโยทศีแห่งปักษ์สว่าง เดือนไจตร เมื่อสำรวมอินทรีย์แล้ว

Verse 3

उपोष्य परया भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम् । पञ्चामृतेन राजेन्द्र स्नापयेद्धनदं बुधः

เมื่ออดอาหารด้วยภักติอันยิ่งแล้ว พึงทำชาครันตลอดราตรี ข้าแต่ราชาอันประเสริฐ ผู้รู้พึงสรงธนท (กุเบร) ด้วยปัญจามฤต

Verse 4

दीपं घृतेन दातव्यं गीतं वाद्यं च कारयेत् । प्रभाते पूजयेद्विप्रानात्मनः श्रेय इच्छति

พึงถวายประทีปที่เติมด้วยเนยใส (ฆี) และจัดให้มีการขับร้องสรรเสริญกับดนตรีบรรเลง ครั้นรุ่งอรุณ ผู้ปรารถนาความเกษมสูงสุดของตนพึงบูชานอบน้อมพราหมณ์ทั้งหลาย

Verse 5

प्रतिग्रहसमर्थांश्च विद्यासिद्धान्तवादिनः । श्रौतस्मार्तक्रियायुक्तान् परदारपराङ्मुखान्

—คือพราหมณ์ผู้สมควรรับทาน ผู้แสดงธรรมแห่งวิชาและสิทธานตะอันมั่นคง ผู้ประกอบพิธีศรุตะและสมฤติ และผู้ผินหน้าจากภรรยาของผู้อื่น

Verse 6

पूजयेद्गोहिरण्येन वस्त्रोपानहभोजनैः । छत्रशय्याप्रदानेन सर्वपापक्षयो भवेत्

พึงบูชาด้วยการถวายโคและทองคำ พร้อมทั้งผ้า เครื่องนุ่งห่ม รองเท้า และภัตตาหาร การให้ร่มและที่นอนเป็นทาน ย่อมนำมาซึ่งความสิ้นไปแห่งบาปทั้งปวงโดยสิ้นเชิง

Verse 7

त्रिजन्मजनितं पापं वरदस्य प्रभावतः । स्वर्गदं दुर्विनीतानां विनीतानां च मोक्षदम्

ด้วยอานุภาพแห่งผู้ประทานพร (ตถาคตแห่งทีรถะ/เทวะ) บาปที่สั่งสมมาสามชาติย่อมถูกขจัด สิ่งนี้ประทานสวรรค์แก่ผู้ไร้วินัย และประทานโมกษะแก่ผู้มีวินัย

Verse 8

अन्नदं च दरिद्राणां भवेज्जन्मनिजन्मनि । कुलीनत्वं दुःखहानिः स्वभावाजायते नरे

สำหรับผู้ยากไร้ สิ่งนี้ย่อมเป็นผู้ให้ทานอาหารในชาติแล้วชาติเล่า ในมนุษย์ ความสูงส่งแห่งตระกูล/คุณธรรม และความเสื่อมสิ้นแห่งทุกข์ ย่อมบังเกิดขึ้นโดยธรรมชาติ

Verse 9

व्याधिध्वंसो भवेत्तेषां नर्मदोदकसेवनात् । धनदस्य तु यस्तीर्थे विद्यादानं प्रयच्छति

ด้วยการดื่มน้ำศักดิ์สิทธิ์แห่งนรมทา โรคภัยของเขาย่อมถูกทำลาย และผู้ใด ณ ตีรถะของธนทา ประทานทานคือความรู้—

Verse 10

स याति भास्करे लोके सर्वव्याधिविवर्जिते । देवद्रोणीं च तत्रैव स्वशक्त्या पाण्डुनन्दन

เขาย่อมไปสู่โลกของพระสุริยะ (ภาสกรโลก) อันปราศจากโรคทั้งปวง และที่นั่นเอง ตามกำลังบุญของตน ย่อมได้บรรลุ “เทวะ-โทรณี” ด้วย โอ บุตรแห่งปาณฑุ

Verse 11

ये प्रकुर्वन्ति भूयिष्ठां रेवाया दक्षिणे तटे । ते यान्ति शांकरे लोके सर्वदुःखविवर्जिते

ผู้ใดประกอบพิธีกรรมเหล่านี้อย่างมากมาย ณ ฝั่งใต้ของเรวา ผู้นั้นย่อมไปสู่โลกของพระศังกระ ปราศจากทุกข์ทั้งปวง

Verse 68

। अध्याय

อัธยายะ — เครื่องหมายบอก “บท/ตอน”