Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic Adhvaryu lineage attribution)
Devata: Indra; Aditi; Savitṛ
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh–Triṣṭubh prose-verse complex (ritual yajus style)

इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ऽसि वाज॒सास्त्वया॒यं वाज॑ᳪ से॑त् । वाज॑स्य॒ नु प्र॑स॒वे मा॒तरं॑ म॒हीमदि॑तिं॒ नाम॒ वच॑सा करामहे । यस्या॑मि॒दं विश्वं॒ भुव॑नमावि॒वेश॒ तस्यां॑ नो दे॒वः स॑वि॒ता धर्म॑ साविषत्

índrasya vájro ’si vājasā́s tváyāyáṃ vā́jaṃ set | vā́jasya nú prasavé mā́taraṃ mahī́m áditiṃ nā́ma vácasā karāmahe | yásyām idáṃ víśvaṃ bhúvanam āvivéśa tásyāṃ no deváḥ savitā́ dhárma sāviṣat

ท่านคือวัชระ (vajra) ของพระอินทระ; ด้วยท่าน ม้านี้จักได้ชัยรางวัล (vāja). บัดนี้เพื่อความก้าวหน้าของชัยรางวัลนั้น เราทั้งหลายขอเอ่ยนามด้วยวาจา เรียกเชิญพระมารดาผู้ยิ่งใหญ่ อทิติ (Aditi) ผู้ซึ่งสรรพภพทั้งปวงได้เข้าไปสถิตอยู่ในพระนาง; ขอให้เทพสวิตฤ (Savitṛ) ทรงผลักดันเพื่อเรา ซึ่งระเบียบธรรมอันศักดิ์สิทธิ์ (dharma) ในพระนางนั้น.

इन्द्र॑स्य । वज्रः॑ । असि । वाज॒साः । त्वया॑ । अ॒यम् । वाज॑म् । से॒त् । वाज॑स्य । नु । प्र॒स॒वे । मा॒तर॑म् । म॒हीम् । अदि॑तिम् । नाम॑ । वच॑सा । क॒रा॒म॒हे । यस्या॑म् । इ॒दम् । विश्व॑म् । भुव॑नम् । आ॒वि॒वेश॑ । तस्या॑म् । नः॒ । दे॒वः । स॒वि॒ता । धर्म॑ । सा॒वि॒ष॒त्

इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइन्द्र
वज्रःthe thunderbolt
वज्रः:
कर्तृ/विधेय (predicate-nominative)
TypeNoun
Rootवज्र
असिyou are
असि:
(copula)
TypeVerb
Rootअस् (अस्ति)
वाजसात्from/for the winning of strength (prize)
वाजसात्:
अपादान/हेतु (source/cause sense)
TypeIndeclinable
Rootवाजसात् (प्रातिपदिक/अव्ययभाव-समास; वाज + सात्)
त्वयाby you
त्वया:
करण
TypePronoun
Rootत्वद्
अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम्
वाजम्strength; prize
वाजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाज
सेत्may he obtain/attain
सेत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसि/से (धातु: सि/से = बन्धने/प्रापणे; वैदिक रूप) अथवा √सद् (सीदति) वैदिक-रूप
वाजस्यof strength/prize
वाजस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवाज
नुnow; indeed
नु:
(particle)
TypeIndeclinable
Rootनु
प्रसवेat the impulse/instigation
प्रसवे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रसव
मातरम्the mother
मातरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमातृ
महीम्great
महीम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमही
अदितिम्Aditi
अदितिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअदिति
नामby name; namely
नाम:
(particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम
वचसाwith speech/utterance
वचसा:
करण
TypeNoun
Rootवचस्
करामहेwe make; we do
करामहे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ
यस्यम्in whom/wherein
यस्यम्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootयद्
इदम्this
इदम्:
कर्तृ (with ‘विश्वम्’ as apposition)
TypePronoun
Rootइदम्
विश्वम्all; entire
विश्वम्:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविश्व
भुवनम्the world; the beings
भुवनम्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभुवन
आविवेशhas entered
आविवेश:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-विश्
तस्याम्in her/in that (Aditi)
तस्याम्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootतद्
नःfor us; to us
नः:
सम्प्रदान (beneficiary)
TypePronoun
Rootअस्मद्
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
सविताSavitar
सविता:
कर्तृ (apposition)
TypeNoun
Rootसवितृ
धर्मorder; law; dharma
धर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootधर्मन्
साविषत्may he impel/instigate
साविषत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसु (प्रेरणे) / सव् (प्रसवे) causative: सवयति
I
Indra
A
Aditi
S
Savitṛ