Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 53

Rishi: Traditional: associated with Indra-related seers; in VS usage treated as adhvaryu-formula within Soma liturgy (not always assigned a distinct ṛṣi in ritual manuals).
Devata: Indra-Parvata; closing with Vyāhṛtis (Prajāpati/Worlds as implicit devatā).
Chandas: Predominantly Triṣṭubh-like cadence with prose-like liturgical extensions (as transmitted in VS).

यु॒वं तमि॑न्द्रापर्वता पुरो॒युधा॒ यो न॑: पृत॒न्यादप॒ तं त॒मिद्ध॑तं॒ वज्रे॑ण॒ तं त॒मिद्ध॑तम् । दू॒रे च॒त्ताय॑ छन्त्स॒द्गह॑नं॒ यदिन॑क्षत् । अ॒स्माक॒ᳪ शत्रू॒न्परि॑ शूर वि॒श्वतो॑ द॒र्मा द॑र्षीष्ट वि॒श्वत॑: । भूर्भुव॒: स्व॒: सुप्र॒जाः प्र॒जाभि॑: स्याम सु॒वीरा॑ वीरैः सु॒पोषा॒: पोषै॑:

yuváṃ tám índrāparvatā puroyúdhā yó naḥ pṛtanyā́d ápa táṃ tám íd dhataṃ vájreṇa táṃ tám íd dhatam | dūré cattā́ya chantsád gahanaṃ yádi nákṣat | asmā́kaṃ śatrū́n pári śūra viśváto darmā́ darśīṣṭa viśvátaḥ | bhū́r bhuváḥ svàḥ suprájāḥ prajā́bhiḥ syāma suvī́rā vī́raiḥ supóṣāḥ póṣaiḥ

Ye twain, O Indra and Parvata, foremost in the fight,—whoso assaileth us in battle, smite ye him away, yea smite ye him, even him, with the thunderbolt, smite ye him, even him. Far be he cast; let him sink into the deep, if he would reach us. On every side, O hero, do thou encompass our foes; on every side vouchsafe us a sure abode. (And) with ‘Bhūr, Bhuvaḥ, Svaḥ’ may we be rich in offspring with our progeny, rich in heroes with heroes, rich in increase with increases.

युवम् । तम् । इन्द्रा-पर्वता । पुरः-युधा । यः । नः । पृतन्यात् । अप । तम् । तम् । इत् । धतम् । वज्रेण । तम् । तम् । इत् । धतम् । दूरे । चत्ताय । छन्त्सत् । गहनम् । यदि । नक्षत् । अस्माकम् । शत्रून् । परि । शूर । विश्वतः । दर्मा । दर्शीष्ट । विश्वतः । भूः । भुवः । स्वः । सु-प्रजाः । प्रजाभिः । स्याम । सु-वीराः । वीरैः । सु-पोषाः । पोषैः

युवम्you two
युवम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्
इन्द्राO Indra
इन्द्रा:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र
पर्वताO Parvata
पर्वता:
सम्बोधन
TypeNoun (proper/epithet)
Rootपर्वत
पुरोयुधाfighting in front / fore-fighter
पुरोयुधा:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootपुरो-युध्
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun (relative)
Rootयद्
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
पृतन्यात्should attack / wage battle
पृतन्यात्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootपृतन्य (धातु)
अपaway
अप:
अपादान-भाव
TypeIndeclinable
Rootअप
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्
एवindeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
हतम्strike/kill (you two)!
हतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन्
वज्रेणwith the thunderbolt
वज्रेण:
करण
TypeNoun
Rootवज्र
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्
एवindeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
हतम्strike/kill (you two)!
हतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन्
दूरेfar away
दूरे:
अधिकरण
TypeIndeclinable (adverbial)
Rootदूर
and
:
TypeIndeclinable
Root
अत्तायfor the devourer / eater
अत्ताय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअत्तृ
छन्त्सत्covering / concealing
छन्त्सत्:
कर्तृ
TypeKṛdanta (participle)
Rootछद्
गहनम्the thicket / dense place
गहनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootगहन
यत्which
यत्:
कर्म
TypePronoun (relative)
Rootयद्
इनक्षत्reached / attained
इनक्षत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootनश् (नशति/नक्षति)
अस्माकम्of us
अस्माकम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
शत्रून्enemies
शत्रून्:
कर्म
TypeNoun
Rootशत्रु
परिaround / on all sides
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि
शूरO hero
शूर:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootशूर
विश्वतःfrom every side
विश्वतः:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootविश्वतः
दर्मा(as) a barrier/obstruction
दर्मा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदर्मन्
दर्शीष्टshow / make appear
दर्शीष्ट:
क्रिया
TypeVerb
Rootदृश्
विश्वतःon every side
विश्वतः:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootविश्वतः
भूःBhūḥ (earth)
भूः:
TypeNoun (vyāhṛti)
Rootभू
भुवःBhuvaḥ (mid-region)
भुवः:
TypeNoun (vyāhṛti)
Rootभुवस्
स्वःSvaḥ (heaven)
स्वः:
TypeNoun (vyāhṛti)
Rootस्वर्
सुप्रजाःhaving good offspring
सुप्रजाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसु-प्रजा
प्रजाभिःwith progeny
प्रजाभिः:
सह/करण
TypeNoun
Rootप्रजा
स्यामmay we be
स्याम:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस्
सुवीराःhaving good heroes
सुवीराः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसु-वीर
वीरैःwith heroes
वीरैः:
सह/करण
TypeNoun
Rootवीर
सुपोषाःhaving good prosperity
सुपोषाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसु-पोष
पोषैःwith prosperities / nourishments
पोषैः:
सह/करण
TypeNoun
Rootपोष
I
Indra
P
Parvata
V
Vyāhṛtis (Bhūr, Bhuvaḥ, Svaḥ) / Prajāpati (implicit)