Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 22

Rishi: Yājñavalkya (traditional attribution)
Devata: Savitṛ; Aśvins; Pūṣan; Indra (dominant force in closing)
Chandas: Yajus (prose formula)

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॑दे॒ नार्य॑सी॒दम॒हᳪ रक्ष॑सां ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि । बृ॒हन्न॑सि बृ॒हद्र॑वा बृह॒तीमिन्द्रा॑य॒ वाचं॑ वद ।

devásya tvā savitúḥ prasavé ’śvinor bāhúbhyāṃ pūṣṇó hástābhyām | ā dadé | ná aryasi | idám aháṃ rákṣasāṃ grīvā́ ápi kṛntāmi | bṛhán asi bṛhád-ravā | bṛhatī́m índrāya vā́caṃ vada |

At the impulsion of the god Savitṛ I take thee, with the arms of the Aśvins, with the hands of Pūṣan. Thou shalt not escape: herewith I cut asunder the necks of the Rākṣasas. Thou art great, of great sound: utter for Indra a lofty speech.

दे॒वस्य॑ । त्वा॒ । स॒वि॒तुः । प्र॒स॒वे । अ॒श्विनोः॑ । बा॒हुभ्यां॑ । पू॒ष्णः । हस्ता॑भ्याम् । आ । द॒दे॒ । न । अ॒र्य॒सि॒ । इ॒दम् । अ॒हम् । रक्ष॑साम् । ग्री॒वाः । अ॒पि॒ । कृ॒न्ता॒मि॒ । बृ॒हन् । अ॒सि॒ । बृ॒हद्र॑वा । बृ॒ह॒तीम् । इन्द्रा॑य । वाच॑म् । व॒द॒ ।

देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
प्रसवेat/under the impulsion (instigation)
प्रसवे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक)
अश्विनोःof the two Aśvins
अश्विनोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
बाहुभ्याम्with (their) two arms
बाहुभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
पूष्णःof Pūṣan
पूष्णः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
हस्ताभ्याम्with (his) two hands
हस्ताभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
towards; unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
ददेI give / I place (unto)
ददे:
कर्तृ
TypeVerb
Rootदा (धातु) [आ + दा]
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
अर्यसीhostile; inimical
अर्यसी:
सम्बोधन/विशेषण
TypeAdjective
Rootअर्य (प्रातिपदिक) / अर्यस् (विशेषण-प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रक्षसाम्of the Rākṣasas / demons
रक्षसाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
ग्रीवाःnecks
ग्रीवाः:
कर्म
TypeNoun
Rootग्रीवा (प्रातिपदिक)
अपिalso; moreover
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि (निपात)
कृन्तामिI cut
कृन्तामि:
कर्तृ
TypeVerb
Rootकृत्/कृन्त् (धातु)
बृहन्great
बृहन्:
विशेषण/प्रथमा
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (विशेषण-प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
कर्तृ (सम्बोधन-प्रयोगे)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
बृहद्रवाof great course/flow (swiftly moving, far-reaching)
बृहद्रवा:
विशेषण
TypeAdjective
Rootबृहद्रवा (समास-प्रातिपदिक: बृहत् + द्रवा)
बृहतीम्the Bṛhatī (metre); the great (speech)
बृहतीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootबृहती (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वाचम्speech
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
वदspeak
वद:
प्रेरणा (आज्ञा)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
S
Savitṛ
A
Aśvins
P
Pūṣan
I
Indra