Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Rishi: Traditional: Yājñavalkya-lineage
Devata: Rivers; Bears; Gandharva-Apsaras; Serpent-deity peoples; Piśācas; Yātudhānas; and abstract ‘Roaming’
Chandas: Catalogue-prose (yajus-style)

न॒दीभ्य॑: पौञ्जि॒ष्ठमृ॒क्षीका॑भ्यो॒ नैषादं पुरुषव्या॒घ्राय॑ दु॒र्मदं॑ गन्धर्वाप्स॒रोभ्यो॒ व्रात्यं॑ प्र॒युग्भ्य॒ उन्म॑त्तᳪ सर्पदेवज॒नेभ्योऽप्र॑तिपद॒मये॑भ्यः कित॒वमी॒र्यता॑या॒ अकि॑तवं पिशा॒चेभ्यो॑ बिदलका॒रीं या॑तु॒धाने॑भ्यः कण्टकीका॒रीम्

nadī́bhyaḥ pauñjiṣṭhám ṛkṣīkā́bhyo naiṣādáṃ puruṣa-vyā́ghrāya durmádaṃ gandharvāpsaróbhyo vrā́tyaṃ prayúgbhya únmattaṃ sarpa-deva-janébhyo’pratipadá-mayebhyaḥ kitavám īryátāyā akitavám piśācébhyo bidalakārī́ṃ yātudhā́nebhyaḥ kaṇṭakīkārī́m

เพื่อสายน้ำทั้งหลาย ขอมอบปาวัญชิษฐะ (Pauñjiṣṭha); เพื่อหมู่หมี ขอมอบนิษาทะ (Niṣāda); เพื่อบุรุษพยัคฆ์ (Puruṣavyāghra) ขอมอบผู้คลุ้มคลั่ง; เพื่อคันธรรพะและอัปสรา ขอมอบวราตยะ (Vrātya); เพื่อหมู่ทีม (Prayug) ขอมอบผู้บ้าคลั่ง; เพื่อหมู่ชนแห่งเทวะนาคะ ขอมอบผู้ไร้ที่ยืน; เพื่อการเร่ร่อน (Īryatā) ขอมอบทั้งนักพนันและผู้ไม่เล่นพนัน; เพื่อปีศาจพิศาจะ (Piśāca) ขอมอบบิดลการิ (Bidalakārī); เพื่อยาตุธานะ (Yātudhāna) ขอมอบกันฏกีการี (Kaṇṭakīkārī).

न॒दीभ्यः॑ । पौ॒ञ्जि॒ष्ठम् । ऋ॒क्षीका॑भ्यः । नै॒षादम् । पु॒रु॒ष॒-व्याघ्राय॑ । दु॒र्मदम् । ग॒न्ध॒र्व॒-अप्स॒रोभ्यः॑ । व्रात्य॑म् । प्र॒युग्भ्यः॑ । उन्म॑त्तम् । स॒र्प॒-दे॒व॒-जन॑ेभ्यः । अ॒प्र॒ति॒प॒द॒मये॑भ्यः । कि॒त॒वम् । ई॒र्यता॑याः । अकि॑तवम् । पि॒शा॒चेभ्यः॑ । बि॒द॒ल॒का॒रीम् । या॒तु॒धाने॑भ्यः । क॒ण्ट॒की॒का॒रीम् ।

नदीभ्यःfrom the rivers
नदीभ्यः:
Apādāna
TypeNoun
Rootनदी
पौञ्जिष्ठम्the most ‘heap-like’/densest (one)
पौञ्जिष्ठम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपौञ्जिष्ठ (प्रातिपदिक) < पुंजि/पुञ्ज (सम्बद्ध)
ऋक्षीकाभ्यःfrom the she-bears (ṛkṣīkā-s)
ऋक्षीकाभ्यः:
Apādāna
TypeNoun
Rootऋक्षीका
नैषादम्a Naiṣāda (Nishāda man)
नैषादम्:
Karma
TypeNoun
Rootनैषाद (निषाद-सम्बद्ध)
पुरुषव्याघ्रायfor the man-tiger (best of men)
पुरुषव्याघ्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootपुरुष-व्याघ्र (समास)
दुर्मदम्evil intoxication / bad frenzy
दुर्मदम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्मद (दुर्+मद)
गन्धर्वाप्सरोभ्यःfrom the Gandharvas and Apsarases
गन्धर्वाप्सरोभ्यः:
Apādāna
TypeNoun
Rootगन्धर्व-अप्सरस् (द्वन्द्व)
व्रात्यम्a Vrātya (outsider/irregular)
व्रात्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्रात्य
प्रयुग्भ्यःfrom the yokers/teams (prayug-s)
प्रयुग्भ्यः:
Apādāna
TypeNoun
Rootप्रयुग्
उन्मत्तम्mad, frenzied
उन्मत्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउन्मत्त (उद्+मद)
सर्पदेवजनेभ्यःfrom the serpent-folk / serpent-deities’ people
सर्पदेवजनेभ्यः:
Apādāna
TypeNoun
Rootसर्प-देवजन (समास)
अप्रतिपदमयेभ्यःfrom those consisting of ‘no foothold’/without counter-step
अप्रतिपदमयेभ्यः:
Apādāna
TypeAdjective
Rootअ-प्रतिपद-मय (समास)
कितवम्a gambler/cheater
कितवम्:
Karma
TypeNoun
Rootकितव
ईर्यतायैfor roaming/wandering
ईर्यतायै:
Sampradāna
TypeNoun
Rootईर्यता (स्त्री; भाव) < √ईर्/ईर्य (चलने/प्रेरणे)
अकितवम्not a gambler; non-cheating
अकितवम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअ-कितव
पिशाचेभ्यःfrom the Piśācas
पिशाचेभ्यः:
Apādāna
TypeNoun
Rootपिशाच
बिदलकारीम्the ‘splitter/tearer’ (female agent)
बिदलकारीम्:
Karma
TypeNoun
Rootबिदल-कारी (समास; -कारी स्त्री) < √कृ
यातुधानेभ्यःfrom the Yātudhānas (demons)
यातुधानेभ्यः:
Apādāna
TypeNoun
Rootयातुधान
कण्टकीकारीम्the ‘thorn-maker’/spiny one (female agent)
कण्टकीकारीम्:
Karma
TypeNoun
Rootकण्टकी-कारी (समास; -कारी स्त्री) < √कृ
N
Nadīḥ (Rivers)
Ṛkṣīkāḥ (Bears)
P
Puruṣavyāghra (Man-tiger)
G
Gandharvāḥ–Apsarasaḥ
P
Prayugāḥ (Teams/Yokes)
S
Sarpadevajana (Serpent-deity folk)
Ī
Īryatā (Roaming/Wandering)
P
Piśācāḥ
Y
Yātudhānāḥ