Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 23

पशु-पाश-पतिविचारः / Inquiry into Paśu, Pāśa, and Pati

अचक्षुरपि यः पश्यत्यकर्णो ऽपि शृणोति यः । सर्वं वेत्ति न वेत्तास्य तमाहुः पुरुषं परम्

acakṣurapi yaḥ paśyatyakarṇo 'pi śṛṇoti yaḥ | sarvaṃ vetti na vettāsya tamāhuḥ puruṣaṃ param

พระองค์ผู้ทรงเห็นได้แม้ไร้ดวงตา ผู้ทรงได้ยินได้แม้ไร้โสต; ทรงรู้สิ้นทุกสิ่ง แต่ไม่มีผู้ใดรู้พระองค์ได้โดยครบถ้วน—บรรดาฤๅษีจึงประกาศพระองค์นั้นว่าเป็นบุรุษสูงสุด คือพระศิวะผู้เป็นปรเมศวร

अ-चक्षुःeyeless
अ-चक्षुः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; नञ्-समास/नकारार्थक-उपपद: ‘without eyes’
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, अवधान/समुच्चयार्थक निपात (particle: even/also)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक-यः (relative pronoun)
पश्यतिsees
पश्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अ-कर्णःearless
अ-कर्णः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासार्थ: ‘without ears’
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle: even/also)
शृणोतिhears
शृणोति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक-यः
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मपदम्
वेत्तिknows
वेत्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√विद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध-निपात (negation particle)
वेत्ताknower
वेत्ता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवेतृ (कृदन्त; √विद् (धातु), तृच्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्तरि तृच्-प्रत्ययान्त (agent noun)
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
आहुःthey call/say
आहुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
पुरुषम्Person/Being
पुरुषम्:
Karma (कर्म; object of आहुः)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
परम्supreme
परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to पुरुषम्)

Suta Goswami

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Type: stotra

S
Shiva

FAQs

It points to Śiva as Pati, the Supreme Consciousness who is not limited by bodily senses, yet pervades and illumines all knowing; the seeker turns from sense-bound perception to inner realization (jñāna) and grace.

The Liṅga is worshiped as the visible support for the invisible, sense-transcending Lord described here—Saguna worship steadies the mind, while the verse affirms the Nirguna reality that the Liṅga signifies.

Meditate with the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) while applying Tripuṇḍra bhasma and holding rudrākṣa, contemplating Śiva as the inner Seer and Hearer beyond the senses.