Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 57
मनु-शतरूपा-प्रसूतिः तथा दक्षकन्याविवाहाः
Manu–Śatarūpā, Prasūti, and the Marriages of Dakṣa’s Daughters
येषां स्वायंभुवे दक्षः पुत्रत्वमगमत्पुरा । त्रियम्बकस्य शापेन चाक्षुषस्यांतरे मनोः । इत्येते ब्रह्मपुत्राणां धर्मादीनाम्महात्मनाम् । नातिसंक्षेपतो विप्रा नाति विस्तरतः क्रमात्
yeṣāṃ svāyaṃbhuve dakṣaḥ putratvamagamatpurā | triyambakasya śāpena cākṣuṣasyāṃtare manoḥ | ityete brahmaputrāṇāṃ dharmādīnāmmahātmanām | nātisaṃkṣepato viprā nāti vistarataḥ kramāt
ในหมู่มหาตมะผู้เป็นโอรสแห่งพระพรหม ได้แก่ ธรรมะและท่านอื่น ๆ นั้น ทักษะเคยได้สถานะเป็นบุตรในสวายัมภูวมนวันตระมาก่อน และด้วยคำสาปของพระไตรยมพกะ (พระศิวะ) เขาจึงได้สถานะนั้นอีกครั้งในช่วงคั่นระหว่างสมัยของจักษุษมนู ดังนี้แล โอ้พราหมณ์ทั้งหลาย เราได้เล่าเรื่องโอรสแห่งพระพรหมตามลำดับ มิได้ย่อเกินไป และมิได้พิสดารเกินควร
Suta Goswami (narrating to the sages at Naimisharanya—standard frame for Purāṇic discourse in this section)
Tattva Level: pasha
Shiva Form: Paśupatinātha
Cosmic Event: Manvantara succession (Svāyambhuva and Cākṣuṣa intervals)
FAQs
It highlights Śiva (Tryambaka) as the supreme governor of karmic consequence: even exalted beings like Dakṣa move through repeated roles across Manvantaras under divine law, reminding devotees that pride in status or lineage is transient before Pati (Śiva).
By naming Tryambaka as the effective power behind destiny, the verse supports Saguna worship—approaching Śiva through the Liṅga and His known epithets—recognizing Him as the compassionate yet just Lord who binds and releases beings through karma.
A practical takeaway is humility and karmic vigilance: daily japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) with Tripuṇḍra (bhasma) remembrance helps purify ego and align one’s actions with Śiva’s dharma.