Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 42
सर्गविभागवर्णनम्
Classification of Creation: the Nine Sargas and the Streams of Beings
ईशाय वसवे तुभ्यं नमस्स्पर्शमयात्मने । पशूनां पतये चैव पावकायातितेजसे । भीमाय व्योमरूपाय शब्दमात्राय ते नमः । उग्रायोग्रस्वरूपाय यजमानात्मने नमः । महादेवाय सोमाय नमोस्त्वमृतमूर्तये
īśāya vasave tubhyaṃ namassparśamayātmane | paśūnāṃ pataye caiva pāvakāyātitejase | bhīmāya vyomarūpāya śabdamātrāya te namaḥ | ugrāyograsvarūpāya yajamānātmane namaḥ | mahādevāya somāya namostvamṛtamūrtaye
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ผู้เป็นอีศะ ผู้เป็นวสุ ผู้มีอาตมันปรากฏเป็นสัมผัส ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ผู้เป็นปศุปติ ผู้เป็นเพลิงอันรุ่งโรจน์เหนือประมาณ ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ผู้เป็นภีมะ ผู้มีรูปเป็นเวหากว้างใหญ่ ผู้เป็นแก่นแท้แห่งเสียง ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ผู้เป็นอุคร ผู้มีสภาวะดุร้าย สถิตเป็นอาตมันในยชามาน ขอนอบน้อมแด่มหาเทวะ โสมะ ผู้เป็นรูปแห่งอมฤตอันไม่ตาย
Suta Goswami (narrating the Vāyavīyasaṃhitā teaching to the sages at Naimiṣāraṇya)
Tattva Level: pati
Shiva Form: Ishana
Sthala Purana: Not a specific Jyotirliṅga episode; the verse is a multi-epithet stuti mapping Śiva to subtle elements (tanmātras) and cosmic functions.
Mantra: īśāya vasave tubhyaṃ namassparśamayātmane | paśūnāṃ pataye caiva pāvakāyātitejase | bhīmāya vyomarūpāya śabdamātrāya te namaḥ | ugrāyograsvarūpāya yajamānātmane namaḥ | mahādevāya somāya namostvamṛtamūrtaye
Type: stotra
Cosmic Event: Subtle-element (tanmātra) identification: sparśa (touch) and śabda (sound) are invoked as Śiva’s own self-manifestations, implying his immanence through māyā-tattva while remaining transcendent.
FAQs
The verse praises Shiva as Pati—the supreme Lord who pervades the tattvas (sense-principles like touch and sound) yet remains transcendent, showing that liberation comes by devotion to the all-pervading Mahādeva who rules and releases the bound souls (paśu).
By invoking Shiva through divine names and cosmic functions (fire, space, sound, inner sacrificer), the verse supports Saguna worship—approaching the formless Supreme through sacred forms and attributes, a key method in Linga-upāsanā where the Linga signifies Shiva’s all-pervasive presence.
Use japa of Shiva’s names (Īśa, Paśupati, Ugra, Bhīma, Mahādeva) with contemplation that Shiva is the inner Self of the worshipper (yajamāna-ātmā), integrating devotion with inward meditation; this pairs naturally with Panchākṣarī japa (Om Namaḥ Śivāya) in Shaiva practice.