Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 17

त्रिमूर्तिसाम्यं तथा महेश्वरस्य परमार्थकारणत्वम् | Equality of the Trimūrti and Maheśvara as the Supreme Cause

भूतानामादिभूतत्वाद्भूतादिः कथ्यते तु सः । भूतादेश्शब्दमात्रं स्यात्तत्र चाकाशसंभवः

bhūtānāmādibhūtatvādbhūtādiḥ kathyate tu saḥ | bhūtādeśśabdamātraṃ syāttatra cākāśasaṃbhavaḥ

เพราะเป็นธาตุปฐมในหมู่สรรพภูต จึงเรียกว่า “ภูตาทิ” คือปฐมเหตุแห่งธาตุทั้งหลาย คำว่า “ภูตาทิ” โดยแท้เป็นเพียงนามบัญญัติ และจากตัตตวะอันละเอียดนั้นเอง อากาศ (อากาศธาตุ) จึงบังเกิดขึ้น.

भूतानाम्of beings/elements
भूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
आदि-भूतत्वात्because of being the primordial element
आदि-भूतत्वात्:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक) + भूतत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (causal ablative)
भूत-आदिःthe origin of beings (Bhūtādi)
भूत-आदिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समास: तत्पुरुष (भूतानाम् आदिः)
कथ्यतेis called/is said
कथ्यते:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle: but/indeed)
सःhe/that (principle)
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
भूत-आदेःof Bhūtādi/of the origin of beings
भूत-आदेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समास: तत्पुरुष (भूतानाम् आदेः)
शब्द-मात्रम्mere sound
शब्द-मात्रम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समास: तत्पुरुष (शब्द एव मात्रम्)
स्यात्would be/is to be
स्यात्:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तत्रthere/in that (state)
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Context)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेश/प्रसङ्ग-अव्यय (adverb: there/in that context)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
आकाश-संभवःthe arising of ether (ākāśa)
आकाश-संभवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक) + संभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समास: तत्पुरुष (आकाशात् संभवः)

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Sadyojāta

S
Shiva

FAQs

It frames creation as a graded unfolding of principles (tattvas): names and categories are secondary, while the seeker should discern the subtle source behind them—ultimately leading beyond elements toward Shiva, the Pati who transcends and supports all tattvas.

By showing that even fundamental elements like ākāśa arise from subtler causes, the verse supports Linga-worship as contemplation of Shiva as the causal ground of all manifestation—Saguna worship guiding the mind toward the Nirguna reality.

Meditate on the inner ‘space’ (ākāśa) in the heart as a subtle support for japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya), using the insight that names are labels while awareness should turn to the source.