Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

नभगोपाख्यानम्

Nabhaga-Upākhyāna: The Account of Nabhaga and Shiva-Jñāna

एतस्मिन्समये ते वा इक्ष्वाकुप्रमुखास्सुताः । तस्मै भागमकल्प्यैव भेजुर्भागान्निजान्क्रमात्

etasminsamaye te vā ikṣvākupramukhāssutāḥ | tasmai bhāgamakalpyaiva bhejurbhāgānnijānkramāt

ครั้นกาลนั้น บุตรทั้งหลายมีอิกษวากุเป็นผู้นำ มิได้จัดสรรส่วนอันควรแก่เขาก่อนเลย แล้วจึงรับเอาส่วนของตน ๆ ตามลำดับ

एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण/Location-Time)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; विशेषण
समयेtime/occasion
समये:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootसमय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
वाindeed/also (emphatic)
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विकल्प/अनुनयार्थक
इक्ष्वाकुप्रमुखाःhaving Ikṣvāku as the foremost (led by Ikṣvāku)
इक्ष्वाकुप्रमुखाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootइक्ष्वाकु + प्रमुख (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (निर्देश): ‘इक्ष्वाकुः प्रमुखः येषां ते’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सुताःsons
सुताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; सर्वनाम
भागम्share/portion
भागम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अकल्प्यwithout allotting/without arranging
अकल्प्य:
Purva-kala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Absolutive)
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु) → अकल्प्य (कृदन्त, ल्यप्/gerund)
Formक्त्वान्त-समकक्ष ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), नकारार्थक ‘अ-’ (negation): ‘न कृत्वा/न विधाय’
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (emphatic/only)
भेजुःthey partook/appropriated
भेजुः:
Kriya (क्रिया/Action)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
भागान्shares/portions
भागान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
निजान्their own
निजान्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
क्रमात्in order, successively
क्रमात्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (ablative used adverbially): ‘क्रमेण/क्रमशः’

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

I
Ikshvaku

FAQs

The verse highlights dharmic order: taking one’s due without honoring what is owed to another becomes a cause for imbalance, reminding seekers that right allotment and fairness are part of righteous living under Shiva’s moral cosmos.

Though not directly about the Liṅga, it supports Saguna Shiva’s role as the upholder of dharma—worship is incomplete if one ignores ethical duty and rightful offerings, which are integral to Shaiva conduct.

A practical takeaway is to begin worship and daily actions with proper offering and acknowledgment—mentally dedicating one’s ‘share’ to Shiva (īśvara-arpana) before enjoyment, supported by japa of the Pañcākṣarī, “Om Namaḥ Śivāya.”