Daśa-Śivāvatāra-Nirūpaṇa (Enumeration of Ten Prime Manifestations of Śiva with Their Śaktis)

Verse 1

शृण्वथो गिरिशस्याद्यावतारान् दशसंख्यकान् । महाकलमुखान् भक्त्योपासनाकाण्डसेवितान्

บัดนี้จงสดับอวตารปฐมทั้งสิบของคิรีศะ (พระศิวะ) เริ่มด้วยมหากาล ผู้เป็นที่สักการะด้วยภักติ อุปาสนา และการปฏิบัติวัตรอันศักดิ์สิทธิ์

Verse 2

तत्राद्यो हि महाकालो भुक्तिमुक्तिप्रदस्सताम् । शक्तिस्तत्र महाकाली भक्तेप्सितफलप्रदा

ในหมู่อวตารนั้น องค์แรกคือมหากาล ผู้ประทานทั้งโภคะและโมกษะแก่สัตบุรุษ และ ณ ที่นั้นมีศักติของพระองค์คือมหากาลี ผู้ประทานผลอันเป็นที่ปรารถนาแก่ภักตะ

Verse 3

तारनामा द्वितीयश्च तारा शक्तिस्तथैव सा । भुक्तिमुक्तिप्रदौ चोभौ स्वसेवकसुखप्रदौ

องค์ที่สองมีนามว่า ‘ตารา’ และศักติก็มีนามว่า ‘ตารา’ เช่นกัน ทั้งสองประทานโภคะและโมกษะ และมอบความสุขแก่ผู้รับใช้ผู้ภักดีของตน

Verse 4

भुवनेशो हि बालाह्वस्तृतीयः परिकीर्तितः । भुवनेशी शिवा तत्र बालाह्वा सुखदा सताम्

ปางที่สามประกาศว่าเป็น ‘ภูวเนศ’ หรือที่รู้จักว่า ‘พาละ’. ในปางนั้นเอง พระศิวาเป็น ‘ภูวเนศี’ เรียกว่า ‘พาลา’ ผู้ประทานความสุขแก่สัตบุรุษ.

Verse 5

श्रीविद्येशः षोडशाह्वः श्रीर्विद्या षोडशी शिवा । चतुर्थो भक्त सुखदो भुक्तिमुक्तिफलप्रदः

พระผู้เป็นเจ้าพระนาม ‘ศรีวิทยेश’ ผู้เลื่องชื่อว่า ‘องค์ที่สิบหก’ คือศรีวิทยาเอง เป็นศิวาผู้เป็นมงคลในฐานะศักติ ‘โษฑศี’. พระองค์เป็นปางที่สี่ ผู้ประทานความสุขแก่ภักตะ และประทานผลทั้งโภคะและโมกษะ.

Verse 6

पञ्चमो भैरवः ख्यातः सर्वदा भक्तकामदः । भैरवी गिरिजा तत्र सदुपासककामदा

ปางที่ห้าเลื่องชื่อว่า ‘ไภรวะ’ ผู้ประทานความปรารถนาของภักตะอยู่เสมอ. ณ ที่นั้น ‘ไภรวี’ คือคิริชา (ปารวตี) ก็ประทานผลอันพึงปรารถนาแก่ผู้บูชาที่ถูกต้องและจริงใจเช่นกัน.

Verse 7

छिन्नमस्तकनामासौ शिवः षष्ठः प्रकीर्तितः । भक्तकामप्रदा चैव गिरिजा छिन्नमस्तका

ปางที่หกของพระศิวะได้รับการสรรเสริญว่า ‘ฉินนมสตกะ’ และในปางนั้นเอง พระคิริชา (ปารวตี) ก็ทรงเป็น ‘ฉินนมสตกา’ ผู้ประทานความปรารถนาอันเป็นที่รักของเหล่าภักตะ

Verse 8

धूमवान् सप्तमः शम्भुस्सर्वकामफलप्रदः । धूमवती शिवा तत्र सदुपासककामदा

ปางที่เจ็ดคือพระศัมภู ผู้มีนามว่า ‘ธูมวาน’ ผู้ประทานผลแห่งความปรารถนาทั้งปวง และ ณ ที่นั้น พระเทวีศิวาในนาม ‘ธูมวตี’ ทรงบันดาลความปรารถนาแก่ผู้บูชาที่จริงใจ

Verse 9

शिवावतारः सुखदो ह्यष्टमो बगलामुखः । शक्तिस्तत्र महानन्दा विख्याता बगलामुखी

อวตารที่แปดของพระศิวะ ผู้ประทานความผาสุก คือ บคลา-มุขะ; ในรูปนั้น ศักติของพระองค์คือมหานันดา อันเลื่องชื่อว่า บคลา-มุขี

Verse 10

शिवावतारो मातङ्गो नवमः परिकीर्तितः । मातंगी तत्र शर्वाणी सर्वकामफलप्रदा

อวตารที่เก้าของพระศิวะได้รับการสรรเสริญว่าเป็น ‘มาตังคะ’ ในปางนั้น พระศรวาณีทรงเป็น ‘มาตังคี’ ผู้ประทานผลแห่งความปรารถนาทั้งปวง.

Verse 11

दशमः कमलः शम्भुर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदः । कमला गिरिजा तत्र स्वभक्तपरिपालिनी

ปางที่สิบคือพระศัมภูในนาม ‘กมละ’ ผู้ประทานผลแห่งความสุขทางโลกและโมกษะ ณ ที่นั้น พระคิริชาทรงเป็น ‘กมลา’ คุ้มครองและอุปถัมภ์ผู้ภักดีของพระนางเสมอ.

Verse 12

एते दशमिताः शैवा अवतारास्सुखप्रदाः । भुक्तिमुक्तिप्रदाश्चैव भक्तानां सर्वदास्सताम्

ดังนี้ อวตารฝ่ายไศวะทั้งสิบที่นับไว้แล้ว เป็นผู้ประทานสุขอันเป็นมงคล ทั้งยังประทานทั้งภุกติและมุกติแก่ผู้ภักดีผู้ประเสริฐอยู่เสมอ.

Verse 13

एते दशावतारा हि शंकरस्य महात्मनः । नानासुखप्रदा नित्यं सेवतां निर्विकारतः

เหล่านี้แลคือทศาวตารของพระศังกรผู้มหาตมัน ผู้ใดบูชาและปรนนิบัติด้วยจิตอันไม่แปรผันและไร้ความใคร่ปรารถนา ย่อมได้รับสุขอันเป็นมงคลนานาประการเป็นนิตย์.

Verse 14

एतद्दशावताराणां माहात्म्यं वर्णितं मुने । सर्वकामप्रदं ज्ञेयं तंत्रशास्त्रादिगर्भितम्

ดูก่อนมุนี ดังนี้ได้พรรณนามหิมาแห่งอวตารทั้งสิบนี้แล้ว พึงรู้ว่าเป็นผู้ประทานความปรารถนาอันชอบธรรมทั้งปวง และอัดแน่นด้วยแก่นแห่งตันตระ ศาสตรา และคำสอนศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย.

Verse 15

एतासामादिशक्तीनामद्भुतो महिमा मुने । सर्वकामप्रदो ज्ञेयस्तत्रंशास्त्रादिगर्भितः

ดูก่อนมุนี มหิมาแห่งศักติปฐมภูมิเหล่านี้ช่างอัศจรรย์ พึงรู้ว่าเป็นผู้ประทานความปรารถนาอันชอบธรรมทั้งปวง และความหมายของมันฝังอยู่ในแก่นแห่งศาสตราและคำสอนโบราณ.

Verse 16

शत्रुमारणकार्य्यादौ तत्तच्छक्तिः परा मता । खल दण्डकरी नित्यम्ब्रह्मतेजोविवर्द्धिनी

ในกิจเช่นการปราบ (ถึงขั้นทำลาย) ศัตรูและอื่น ๆ ศักติที่สอดคล้องกันนั้นถือว่าสูงสุด นางลงทัณฑ์คนพาลอยู่เสมอ และเพิ่มพูนพรหมเตชะ คือรัศมีทางจิตวิญญาณ อย่างไม่ขาดสาย.

Verse 17

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां शिवदशावतारवर्णनं नाम सप्तदशोऽध्यायः

ดังนี้ ในศรีศิวมหาปุราณะ ภาคที่สาม ศตรุทรสังหิตา บทที่สิบเจ็ดชื่อว่า “พรรณนาอวตารทั้งสิบของพระศิวะ” ได้สิ้นสุดลง.

Verse 18

शैवपर्वसु सर्वेषु योऽधीते भक्तितत्परः । एतदाख्यानममलं सोतिशम्भुप्रियो भवेत्

ผู้ใดตั้งมั่นในภักติและศึกษาเรื่องเล่าศักดิ์สิทธิ์อันบริสุทธิ์นี้ในทุกหมวดแห่งไศวะ ผู้นั้นย่อมเป็นที่รักยิ่งของพระศัมภู (พระศิวะ)

Verse 19

ब्रह्मणो ब्रह्मवर्चस्वी क्षत्रियो विजयी भवेत । धनाधिपो हि वैश्यः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात्

ด้วยพระบัญชาและการบูชาพระศิวะ พราหมณ์ย่อมรุ่งเรืองด้วยเดชแห่งพรหมะ; กษัตริย์ย่อมมีชัย; แพศย์ย่อมเป็นเจ้าทรัพย์; และศูทรย่อมได้รับสุขและความผาสุก

Verse 20

शांकरा निजधर्मस्थाः शृण्वन्तश्चरितन्त्विदम् । सुखिनः स्युर्विशेषेण शिवभक्ता भवन्तु च

ขอให้ผู้ภักดีต่อพระศังกร ผู้ตั้งมั่นในธรรมของตนและสดับเรื่องราวศักดิ์สิทธิ์นี้ จงเป็นสุขเป็นพิเศษ—และจงเป็นภักตะแห่งพระศิวะโดยแท้