Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 9

वृन्दायाः दुष्स्वप्न-दर्शनं तथा पातिव्रत्य-भङ्गोपक्रमः / Vṛndā’s Ominous Dreams and the Prelude to the Breach of Chastity

तदनिष्टमिदं ज्ञात्वा रुदंती भयविह्वला । कुत्रचिन्नाप सा शर्म गोपुराट्टालभूमिषु

tadaniṣṭamidaṃ jñātvā rudaṃtī bhayavihvalā | kutracinnāpa sā śarma gopurāṭṭālabhūmiṣu

ครั้นรู้ว่านี่เป็นลางร้าย นางก็ร่ำไห้และหวาดผวาจนสั่น แม้บนลานประตูและพื้นหอคอยยามอันสูงก็หาได้พบความสงบไม่

tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun used adjectivally; Neuter, Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
aniṣṭamundesirable, evil
aniṣṭam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootaniṣṭa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन); qualifies tat
idamthis
idam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun used adjectivally; Neuter, Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन); appositional to tat aniṣṭam
jñātvāhaving known
jñātvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootjñā (धातु)
FormKṛdanta: Absolutive/Gerund (क्त्वा-प्रत्यय, त्वान्त), ‘having known’
rudantīcrying, weeping
rudantī:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootrud (धातु)
FormKṛdanta: Present active participle (शतृ), Feminine, Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
bhaya-vihvalāoverwhelmed with fear
bhaya-vihvalā:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhaya (प्रातिपदिक) + vihvala (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘agitated by fear’; Feminine, Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); qualifies sā
kutracitanywhere
kutracit:
Deśa-adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootkutracit (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), indefinite adverb (अनिश्चित-देशवाचक)
nanot
na:
Pratiṣedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), negation particle (निषेध)
āpaobtained/found
āpa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootāp (धातु)
FormLakāra: Liṭ (लिट्, perfect), Parasmaipada (परस्मैपद), Prathama-puruṣa (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
she
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Feminine, Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
śarmacomfort, peace
śarma:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśarman (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
gopura-aṭṭāla-bhūmiṣuin the areas of gatehouses and towers
gopura-aṭṭāla-bhūmiṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgopura (प्रातिपदिक) + aṭṭāla (प्रातिपदिक) + bhūmi (प्रातिपदिक)
FormDvandva (द्वन्द्व) in sense ‘in gatehouses and watchtowers (places)’; Feminine, Locative (सप्तमी/7), Plural (बहुवचन)

Suta Goswami (narrating the Rudra Saṃhitā account to the sages at Naimiṣāraṇya)

Tattva Level: pashu

FAQs

The verse highlights that when the mind is seized by भय (fear) and aniṣṭa (adversity), external strongholds and worldly protections cannot grant śarma (inner peace); lasting refuge is found by turning the consciousness toward Shiva, the Pati who alone dispels भय through grace.

It contrasts unstable outer shelter with true refuge: in Shaiva practice, approaching Saguna Shiva through the Liṅga (steady symbol of the eternal Pati) becomes the grounding center where agitation subsides and the devotee regains śānti.

A practical takeaway is to steady the mind with Panchākṣarī japa—“Om Namaḥ Śivāya”—and, where appropriate, wear Rudrākṣa and apply Tripuṇḍra (bhasma) as reminders of Shiva-refuge, especially during fear or crisis.