Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 48
हंस-वराह-रूपग्रहण-कारणम्
The Reason for Assuming the Swan and Boar Forms
अल्पत्वादुपयोगस्य वच्मि सर्गं द्विजात्मकम् । कौमारः सनकादीनां यत्र सर्गो महानभूत्
alpatvādupayogasya vacmi sargaṃ dvijātmakam | kaumāraḥ sanakādīnāṃ yatra sargo mahānabhūt
เพราะประโยชน์ในทางปฏิบัติมีน้อย ข้าพเจ้าจึงกล่าวโดยย่อถึงการสร้างที่มีลักษณะ “ทวิชะ” (เกิดทางจิตวิญญาณ) นี่คือการสร้างแบบเกามาระ ที่ซึ่งการอุบัติอันยิ่งใหญ่ของสานกะและเหล่ากุมารทั้งหลายได้เกิดขึ้น।
Sūta Gosvāmin (narrating to the sages at Naimiṣāraṇya)
Tattva Level: pashu
Role: teaching
Cosmic Event: kaumāra-sarga: emanation of Sanaka and other Kumāras (youthful sages)
FAQs
It highlights a creation oriented to inner awakening: the Kaumāra emanation of the Kumāras, whose very nature is spiritual rebirth and renunciation, pointing the seeker toward jñāna and liberation under Shiva’s supreme governance (Pati).
By foregrounding spiritually awakened beings, the verse implies that Saguna worship (such as Linga-upāsanā) is meant to mature into inner purity and knowledge—leading from devotional practice to direct realization of Shiva as the supreme Lord beyond bondage.
The takeaway is disciplined spiritual rebirth through sādhana: japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) and contemplative detachment, supported by Shaiva purity-practices like bhasma (tripuṇḍra) and Rudrākṣa where appropriate.