Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 21

लिङ्गपूजनसंक्षेपः

Concise Teaching on Liṅga Worship / Śiva-arcana-vidhi

शूद्रो द्विवारं च मृदं गृह्णीयाद्विधिशुद्धये । गुदे वाथ सकृल्लिंगे वारमेकं प्रयत्नतः

śūdro dvivāraṃ ca mṛdaṃ gṛhṇīyādvidhiśuddhaye | gude vātha sakṛlliṃge vāramekaṃ prayatnataḥ

สำหรับศูทร เพื่อความบริสุทธิ์ตามพิธี พึงใช้ดินสองครั้ง; ที่ทวารหนักหนึ่งครั้ง และที่ลึงค์หนึ่งครั้ง—กระทำด้วยความระมัดระวัง

śūdraḥa Shudra
śūdraḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootśūdra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Ekavacana (singular)
dvivāramtwice
dvivāram:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootdvi + vāra (प्रातिपदिक)
FormSaṅkhyā-avyaya (संख्या-अव्यय) used adverbially; ‘two times’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (समुच्चय-निपात), conjunction
mṛdamclay/earth
mṛdam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmṛd (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (2nd/द्वितीया), Ekavacana (singular)
gṛhṇīyātshould take
gṛhṇīyāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgrah (धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्, optative), Parasmaipada (परस्मैपद), Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana (singular)
vidhiśuddhayefor ritual/ विधि purification
vidhiśuddhaye:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootvidhi + śuddhi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Caturthī vibhakti (4th/चतुर्थी), Ekavacana (singular); ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (विधेः शुद्धिः) used as purpose-dative
gudein/at the anus
gude:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootguda (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Saptamī vibhakti (7th/सप्तमी), Ekavacana (singular)
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormVikalpa-nipāta (विकल्प-निपात), disjunctive particle
athathen/also
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya; anantarya/krama-bodhaka (अनन्तर्य/क्रमबोधक)
sakṛtonce
sakṛt:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsakṛt (अव्यय)
FormKāla/saṅkhyā-avyaya (काल/संख्या-अव्यय) adverb; ‘once’
liṅgein/at the genital organ
liṅge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootliṅga (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī vibhakti (7th/सप्तमी), Ekavacana (singular)
vāramtime (occurrence)
vāram:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootvāra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (2nd/द्वितीया), Ekavacana (singular); used adverbially with numeral
ekamone
ekam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (नपुंसकलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (2nd/द्वितीया), Ekavacana (singular); viśeṣaṇa of vāram
prayatnataḥcarefully/with effort
prayatnataḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootprayatna (प्रातिपदिक)
FormTasil-anta avyaya (तसिलन्त-अव्यय) from noun; manner adverb ‘with effort/carefully’

Sūta Gosvāmin (narrating Shiva Purana teachings to the sages at Naimiṣāraṇya)

Tattva Level: pasha

Sthala Purana: Continuation of śauca codification: specifies clay-use counts for Śūdra and particular cleansing for anus and genital organ—ritual hygiene as prerequisite to sacred acts.

Significance: Reinforces that approach to worship requires disciplined bodily purity; in Siddhānta terms, external śuddhi supports internal readiness though liberation ultimately depends on Śiva’s grace.

S
Shiva

FAQs

It frames outer cleanliness as a support for inner śuddhi: disciplined bodily purity steadies the mind and prepares the worshipper for reverent approach to Śiva, in whom purity culminates as inner detachment and devotion.

By prescribing careful purification of the body, the text emphasizes proper preparation before approaching Saguna Śiva in Liṅga-worship, where reverence (ācāra) and purity (śuddhi) safeguard the sanctity of pūjā.

A practical instruction for ritual cleansing using earth/clay as part of vidhiśuddhi; as a takeaway, one should perform purification carefully before japa or Liṅga-pūjā, then proceed with mantra remembrance such as the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya).