Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 23

वसन्तस्वरूपवर्णनम् — Description of the Form/Nature of Vasant

a

ब्रह्मोवाच । मत्पुत्र वर काम त्वं सर्वथा सुखदायकः । मद्वचश्शृणु सुप्रीत्या स्वपत्न्या पितृवत्सल

brahmovāca | matputra vara kāma tvaṃ sarvathā sukhadāyakaḥ | madvacaśśṛṇu suprītyā svapatnyā pitṛvatsala

พระพรหมตรัสว่า: “โอ้กามะ บุตรผู้ประเสริฐของเรา เจ้ามอบความสุขได้ในทุกประการ. จงฟังถ้อยคำของเราด้วยใจยินดี โอ้ผู้มีความเอ็นดูต่อภรรยาดุจบิดา.”

brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (Nominative), Ekavacana
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLiṭ-lakāra (Perfect/लिट्), Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana; Parasmaipada
mat-putramy son
mat-putra:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + putra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana (Vocative/सम्बोधन), Ekavacana; समासः—तत्पुरुषः (mama putraḥ)
varaO excellent one
vara:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana (Vocative), Ekavacana
kāmaO Kāma
kāma:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootkāma (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana (Vocative), Ekavacana
tvamyou
tvam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPrathamā (Nominative), Ekavacana; pronoun (2nd person)
sarvathāin every way
sarvathā:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsarvathā (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण)
sukha-dāyakaḥgiver of happiness
sukha-dāyakaḥ:
Pratipādya (Predicate adjective/विशेषण-निर्देश)
TypeAdjective
Rootsukha (प्रातिपदिक) + dāyaka (dā धातु + ṇvul/क)
FormPuṃliṅga, Prathamā (Nominative), Ekavacana; kridanta ‘giver’; समासः—तत्पुरुषः (sukhasya dāyakaḥ)
mat-vacaḥmy words
mat-vacaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + vacas (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsaka-liṅga, Dvitīyā (Accusative), Ekavacana; समासः—तत्पुरुषः (mama vacaḥ)
śṛṇulisten
śṛṇu:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
FormLoṭ-lakāra (Imperative/लोट्), Madhyama-puruṣa (2nd person/मध्यम), Ekavacana; Parasmaipada
su-prītyāwith great affection
su-prītyā:
Karaṇa (Manner/Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsu (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + prīti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā (Instrumental), Ekavacana; समासः—कर्मधारयः (su-prīti = great affection)
sva-patnyāwith your own wife
sva-patnyā:
Sahakārī (Accompaniment/सहकारी)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + patnī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā (Instrumental), Ekavacana; समासः—तत्पुरुषः (svā patnī = one’s own wife)
pitṛ-vatsalaO one devoted to your father
pitṛ-vatsala:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootpitṛ (प्रातिपदिक) + vatsala (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana (Vocative), Ekavacana; समासः—तत्पुरुषः (pitari vatsalaḥ = fond of father)

Brahma

Tattva Level: pati

B
Brahma
K
Kama

FAQs

It frames Kāma (desire) as a force that can produce worldly pleasure, yet one that must be guided by higher authority and dharma—setting the stage for the Shaiva teaching that unruled desire becomes bondage (pāśa), while devotion to Shiva leads beyond it.

By highlighting desire as a secondary, worldly power, the text implicitly points toward Saguna Shiva (worshiped as the Linga) as the supreme Lord (Pati) who governs and ultimately transcends such forces; the devotee seeks Shiva’s grace rather than being led by kāma.

The practical takeaway is disciplined restraint and Shiva-centered devotion—supporting regular japa of the Panchākṣarī mantra (“Om Namaḥ Śivāya”) to steady the mind when desire arises.