Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

संध्याचरित्रवर्णनम् (Sandhyā-caritra-varṇana) — “Account of Sandhyā’s Story”

ब्रह्मोवाच नारदेत्थं वसिष्ठो मे समाज्ञप्तो दयावता । यथाऽस्विति च मां प्रोच्य ययौ संध्यांतिकं मुनिः

brahmovāca nāradetthaṃ vasiṣṭho me samājñapto dayāvatā | yathā'sviti ca māṃ procya yayau saṃdhyāṃtikaṃ muniḥ

พระพรหมตรัสว่า: “โอ้ นารท, วสิษฐะผู้เปี่ยมเมตตาได้กำชับเราดังนี้. ครั้นกล่าวแก่เราว่า ‘ยถาสตุ’ แล้ว ฤษีนั้นก็จากไปเพื่อประกอบพิธีสันธยา.”

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नारदO Nārada
नारद:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति (8th/vocative), एकवचन
इत्थम्thus
इत्थम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formप्रकारार्थक अव्यय (adverb: ‘thus/in this manner’)
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
मेmy / of me
मे:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (enclitic)
समाज्ञप्तःwas instructed/commanded
समाज्ञप्तः:
Kriya-Phala (क्रियाफल/अवस्था)
TypeVerb
Rootसम् + आज्ञा (धातु: आज्ञा/आज्ञप्)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been instructed/commanded’
दयावताby the compassionate one
दयावता:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeAdjective
Rootदयावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन; विशेषण (to an implied agent)
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formप्रकार/उपमानार्थक अव्यय (as/how)
असिyou are
असि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus (saying)
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक अव्यय (quotative particle)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
प्रोच्यhaving told
प्रोच्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund; irregular form), ‘having told/said’
ययौwent
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
संध्या-अन्तिकम्to the vicinity of twilight / at twilight
संध्या-अन्तिकम्:
Desha/Adhikarana (देश/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसंध्या + अन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘संध्यायाः अन्तिकम्’ (near the twilight-place / at twilight time)
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

Brahmā

Tattva Level: pashu

B
Brahma
N
Narada
V
Vasistha

FAQs

It highlights dharmic discipline: even exalted sages prioritize saṃdhyā (twilight worship). In a Shaiva frame, such daily purity and remembrance support devotion that ultimately turns the mind toward Pati (Śiva), the liberator.

Though the verse mentions saṃdhyā rather than the Liṅga directly, it reflects the same principle behind Saguna Śiva-upāsanā: regular, time-bound worship and reverence for sacred rites cultivate steadiness, making one fit for deeper Śiva-bhakti and Liṅga worship.

Performing saṃdhyā-vandana at twilight—recitation of mantras with inner recollection and purity. As a Shaiva takeaway, one may add japa of “Om Namaḥ Śivāya” during saṃdhyā to align daily duty with Śiva-smaraṇa.