Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

दक्षयज्ञोत्तरवृत्तान्तः

Post–Dakṣa-Yajña Developments and the Appeal to Viṣṇu

ययौ स्वधिष्ण्य निलयं शिवस्याद्रिवरं शुभम् । कैलासं सामरमुनिप्रजेशादिमयो हरिः

yayau svadhiṣṇya nilayaṃ śivasyādrivaraṃ śubham | kailāsaṃ sāmaramuniprajeśādimayo hariḥ

หริ (พระวิษณุ) เสด็จออกจากที่ประทับของพระองค์ พร้อมด้วยหมู่เทพ ฤๅษี และเหล่าประชาบดีทั้งหลาย ไปยังภูเขาศุภมงคลอันประเสริฐซึ่งเป็นที่ประทับของพระศิวะ คือไกรลาสอันศักดิ์สิทธิ์.

yayauwent
yayau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootyā (धाातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
svadhiṣṇyamown abode/seat
svadhiṣṇyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsvadhiṣṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
nilayamdwelling, residence
nilayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnilaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
śivasyaof Śiva
śivasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (singular)
adrivaramthe excellent mountain
adrivaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootadri + vara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (determinative): अद्रेः वरम्; नपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
śubhamauspicious, beautiful
śubham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular); विशेषण (qualifier) of अद्रिवरम्/निलयम्
kailāsamKailāsa
kailāsam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkailāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
sa-amara-muni-prajeśa-ādi-mayaḥconsisting of/filled with gods, sages, Prajāpatis, etc.
sa-amara-muni-prajeśa-ādi-mayaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa + amara + muni + prajeśa + ādi + maya (प्रातिपदिक)
Formसमास (determinative/collective sense): स + अमर + मुनि + प्रजेश + आदि + मय; पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular); विशेषण of हरिः
hariḥHari (Viṣṇu)
hariḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular)

Sūta Gosvāmin

Tattva Level: pati

Shiva Form: Paśupatinātha

Jyotirlinga: Kedāranātha

Sthala Purana: Kailāsa is the paradigmatic Śiva-nilaya; in later tīrtha-traditions, Kedāra in the Himalaya is treated as a terrestrial echo of Kailāsa where Śiva is approached in mountain-form sanctity.

Significance: Himalayan ascent symbolizes moving from pāśa-bound life toward Pati; darśana in such kṣetras is held to burn karmic accretions and orient the soul toward grace.

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

S
Shiva
V
Vishnu
K
Kailasa
P
Prajapati
D
Devas
M
Munis

FAQs

It highlights Kailāsa as the sacred locus of Pati (Śiva) and shows that even Hari approaches Śiva’s abode with reverence—teaching that liberation and auspiciousness arise through turning toward Śiva, the supreme bestower of grace.

By portraying Śiva’s tangible abode (Kailāsa) and the gods’ approach to Him, the verse supports Saguna devotion—approaching Śiva through accessible forms, places, and symbols (including the Liṅga) as gateways to His transcendent reality.

A practical takeaway is pilgrimage-mindfulness: mentally ‘go to Kailāsa’ by japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) with bhakti, and, where customary, wearing rudrākṣa and applying tripuṇḍra-bhasma as signs of Śiva-orientation.