Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 53

प्रयागे महत्समाजः — शिवदर्शनं दक्षागमनं च

The Great Assembly at Prayāga: Śiva’s Appearance and Dakṣa’s Arrival

रुद्रं तदानीं परिशप्यमानं संस्मृत्य दक्षः परया रुषान्वितः । श्रद्धां विहायैव स मूढबुद्धिर्निंदापरोभूच्छिवपूजकानाम्

rudraṃ tadānīṃ pariśapyamānaṃ saṃsmṛtya dakṣaḥ parayā ruṣānvitaḥ | śraddhāṃ vihāyaiva sa mūḍhabuddhirniṃdāparobhūcchivapūjakānām

เมื่อระลึกถึงคราวที่พระรุทระถูกหมิ่นประมาทและสาปแช่งในกาลนั้น ทักษะก็ถูกความพิโรธอันแรงกล้าครอบงำ เขาละทิ้งความเคารพศรัทธา แล้วด้วยจิตหลงผิดจึงมุ่งแต่นินทาผู้บูชาพระศิวะ

रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन
तदाthen
तदा:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण/time)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
अनीम्at that very time
अनीम्:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण/time)
TypeIndeclinable
Rootanīm (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (emphatic temporal particle)
परिशप्यमानम्being cursed
परिशप्यमानम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Rootपरि-√शप् (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि (present passive participle); पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; विशेषणं ‘रुद्रम्’
संस्मृत्यhaving remembered
संस्मृत्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/gerundial modifier)
TypeVerb
Rootसम्-√स्मृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootdakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
परयाwith intense
परया:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Rootparā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन; विशेषणं ‘रुषा’ (with intense/supreme)
रुषाanger
रुषा:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Rootruṣ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन
अन्वितःendowed (with)
अन्वितः:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeAdjective
Rootअन्वित (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
श्रद्धाम्faith
श्रद्धाम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootśraddhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन
विहायhaving abandoned
विहाय:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/gerundial modifier)
TypeVerb
Rootवि-√हा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/only)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन
मूढबुद्धिःof deluded intellect
मूढबुद्धिः:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeAdjective
Rootमूढ-बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारय-समासः (मूढा बुद्धिः यस्य)
निन्दापरःintent on censure
निन्दापरः:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeAdjective
Rootनिन्दा-पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; समासः (निन्दायां परः) ‘devoted to censure’
अभूत्became
अभूत्:
Kriyā (क्रिया/main verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
शिवपूजकानाम्of the worshippers of Śiva
शिवपूजकानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootशिव-पूजक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive); बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (शिवस्य पूजकाः)

Sūta Gosvāmin (narrating to the sages at Naimiṣāraṇya)

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Rudra

S
Shiva (Rudra)
D
Daksha

FAQs

It highlights that abandoning śraddhā and indulging in nindā—especially toward Śiva and Śiva-bhaktas—signals spiritual delusion and deepens bondage; reverence toward Pati (Śiva) and His devotees is presented as a prerequisite for auspiciousness and grace.

Śiva’s saguna worship (including Liṅga-pūjā) is upheld as a legitimate, grace-bearing path; Dakṣa’s turn to condemning Śiva-pūjā reflects the ego-driven refusal to honor Śiva’s manifest forms and the devotees who approach Him through ritual and bhakti.

The takeaway is to protect one’s śraddhā: practice respectful Śiva-bhakti—such as daily japa of the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya,” and reverent participation in Śiva-pūjā—while avoiding criticism of Śiva’s devotees.