Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

मेनायाः क्रोध-विलापः — Menā’s Lament and Reproach

to the Sage

किं करोमि क्व गच्छामि को मे दुःखं व्यपोहताम् । कुलादिकं विनष्टं मे विहितं जीवितं मम

kiṃ karomi kva gacchāmi ko me duḥkhaṃ vyapohatām | kulādikaṃ vinaṣṭaṃ me vihitaṃ jīvitaṃ mama

ข้าพเจ้าจะทำอะไรดี จะไปที่ไหน ใครเล่าจะขจัดความทุกข์ของข้าพเจ้า วงศ์ตระกูลและทุกสิ่งของข้าพเจ้าพินาศแล้ว แม้ชีวิตนี้ก็เหมือนถูกกำหนดให้เสวยทุกข์

किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
करोमिdo I do
करोमि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
क्वwhere
क्व:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formअव्यय, प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
गच्छामिdo I go
गच्छामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कःwho
कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
मेmy / for me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (enclitic)
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
व्यपोहताम्let (someone) remove
व्यपोहताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + अप + उह्/ऊह् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; ‘व्यपोहतु’ इत्यस्य बहुवचनम्
कुलादिकम्family and the like
कुलादिकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुल + आदि + क (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कुलम् आदिः यस्य/कुलादि), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन
विनष्टम्destroyed
विनष्टम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + नश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
मेmy / for me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (enclitic)
विहितम्ordained, arranged
विहितम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
जीवितम्life
जीवितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजीव् (धातु) + क्त (कृदन्त) / जीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘जीवित’ नाम (life)
ममof me
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध) विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

A grief-stricken devotee/character in the Parvati Khanda narrative (lamenting before guidance toward Shiva)

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

FAQs

It voices the helplessness of the bound soul (paśu) caught in suffering (duḥkha) and loss, preparing the turning-point where one seeks the true refuge—Shiva as Pati—who alone can cut the bonds (pāśa) and grant inner steadiness.

The question “Who will remove my sorrow?” naturally culminates in seeking Saguna Shiva—often approached through Linga worship—as the compassionate, accessible form through which grace (anugraha) descends and the devotee is led from distress toward clarity and devotion.

As a practical response to sorrow, one may take up japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”), along with simple Linga-pūjā using bhasma (Tripuṇḍra) and/or Rudrākṣa, focusing the mind on Shiva as the remover of duḥkha.