Shloka 24
गजाननपूजा तथा औपासन-होमविधिः
Worship of Gajānana and the Procedure of Aupāsana-Homa
पृथिव्यादि च शब्दादि वागाद्यं पञ्चकं पुनः । श्रोत्राद्यञ्च शिरः पार्श्वपृष्ठोदरचतुष्टयम्
pṛthivyādi ca śabdādi vāgādyaṃ pañcakaṃ punaḥ | śrotrādyañca śiraḥ pārśvapṛṣṭhodaracatuṣṭayam
มหาภูตห้าประการเริ่มด้วยธาตุดิน, ตันมาตระห้าประการเริ่มด้วยเสียง, และอินทรีย์แห่งการกระทำห้าประการเริ่มด้วยวาจา; พร้อมทั้งอินทรีย์แห่งความรู้ห้าประการเริ่มด้วยการได้ยิน และหมวดสี่คือ ศีรษะ ด้านข้าง หลัง และท้อง—ทั้งหมดนี้เรียกว่า “หมู่แห่งกาย”
Lord Shiva
Tattva Level: pasha
Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti
FAQs
It enumerates the constituents of embodied existence—elements, sense-objects, and sense-organs—highlighting the Shaiva Siddhanta insight that the soul (paśu) becomes bound (pāśa) by identification with these tattvas, and is liberated by turning toward Shiva (Pati) through discernment and devotion.
By mapping what makes up the body and sensory world, the verse supports Linga-worship as a practice of re-centering awareness from changing bodily aggregates to Shiva as the stable, auspicious reality—Saguna worship purifies the senses, and leads the devotee toward the realization of Shiva beyond sensory limitation.
A practical takeaway is sense-withdrawal and tattva-viveka during japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya): observe elements and senses as instruments, apply Tripuṇḍra-bhasma with remembrance of impermanence, and offer the senses inwardly to Shiva in meditation.