Rig Veda 8.69.11: Mandala 8, Sukta 69, Mantra 11

Sukta 8.69

Rishi: Pragātha tradition of Mandala 8 (exact ṛṣi attribution not supplied in input)

Devata: Indra, Agni, Viśve Devāḥ, Varuṇa, Āpaḥ (a convergence verse)

Chandas: Likely Jagatī/Triṣṭubh-family (needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अपादिन्द्रो अपादग्निर्विश्वे देवा अमत्सत । वरुण इदिह क्षयत्तमापो अभ्यनूषत वत्सं संशिश्वरीरिव ॥

Transliteration

apā́d índro apā́d agnír víśve devā́ amatsata | váruṇa íd ihá kṣayat tám ā́po abhyànūṣata vatsáṃ saṃśíśvarīr iva ||

Translation

อินทระได้ดื่ม; อัคนิ (Agni) ได้ดื่ม; เทพทั้งปวงก็เริงร่า. วรุณะ (Varuṇa) ก็สถิตอยู่ ณ ที่นี้; และเหล่าน้ำทั้งหลายเคลื่อนเข้าหาเขาพร้อมเสียงพึมพำ ดุจแม่โคส่งเสียงล้อมลูกโค—หล่อเลี้ยงระเบียบอันสถิตภายในด้วยการไหลอันยินยอมของตน

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अपात्: without eating; unfed (lit. ‘not having eaten’)
• अपात्: —
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग) + √अद् (अत्ते ‘खाद्’) → ‘अपात्’ (निपात/अव्यय-प्रयोगः, ‘अन्नं न’ इत्यर्थे) अथवा ‘अपाद्’ इत्यस्य पदान्त-रूपम्

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अपात्: without eating; unfed
• अपात्: —
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग) + √अद् → ‘अपात्’ (निपात/अव्यय-प्रयोगः) अथवा ‘अपाद्’ इत्यस्य पदान्त-रूपम्

• अग्निः: Agni
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• विश्वे: all
• विश्वे: Kartā
• Type: Adjective
• Root: विश्व (सर्व) (प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अमत्सत: rejoiced; became exhilarated
• अमत्सत: —
• Type: Verb
• Root: √मद् (मदति ‘हृष्/मत्तः भव्’)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इद्/इत् (निपात; एव/अपि/खलु-भावः)

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• क्षयत्: dwelt; abode
• क्षयत्: —
• Type: Verb
• Root: √क्षि (क्षयति ‘निवसति/क्षयम् करोति’)

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• आपः: the Waters
• आपः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अप्/आप् (प्रातिपदिक; ‘जल’)

• अभि: towards
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• अनूषत: praised; called out to
• अनूषत: —
• Type: Verb
• Root: √वच्/√उच् (वैदिक-रूप ‘अनूषत’ < अनु + √वच्/उच् ‘उच्चैः वद्/स्तु’)

• वत्सम्: the calf
• वत्सम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)

• सम्: together; fully
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• शिश्वरीः: the lowing cows
• शिश्वरीः: Kartā
• Type: Noun
• Root: शिश्वरी (प्रातिपदिक; ‘गायः/धेनवः’—व्रजगमन/हर्ष-ध्वनि-युक्ताः)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)