
Sukta 8.63
บทสวดนี้สืบต่อกระแสการสรรเสริญพระอินทระในมณฑลที่ 8 โดยพรรณนาพระอินทระว่าเป็น “ผู้แสวงหา” โบราณ ผู้ซึ่งบรรดาพลังเจตจำนงอันรอบคอบ (kratu) เข้าไปหา และเป็นประตูทิพย์ที่ความใฝ่ปรารถนาของมนุษย์กับความคิดดลใจผ่านเข้าไปสู่แดนของเทพทั้งหลาย บทสวดเชื่อมการอัญเชิญร่วมกันของชุมชนมนุษย์ห้าประการเข้ากับพิธีกรรมการปูบรรหิษ (barhis) อาสนะศักดิ์สิทธิ์ และลงท้ายด้วยคำวอนขอความคุ้มครอง ให้เหล่ารุทรและเทพทั้งปวง โดยมีพระอินทระเป็นประธาน เกื้อหนุนผู้บูชาในการต่อสู้เพื่อพิฆาตวฤตระ—ทั้งศึกภายนอกและอุปสรรคภายในไปพร้อมกัน
Mantra 1
स पूर्व्यो महानां वेनः क्रतुभिरानजे । यस्य द्वारा मनुष्पिता देवेषु धिय आनजे ॥
ท่านนั้นเป็นผู้ดึกดำบรรพ์ท่ามกลางมหาบุรุษ เป็นผู้แสวงหา ผู้เข้าถึงด้วยพลังแห่งเจตจำนง (kratu) ผ่านประตูของท่าน มนุ—บิดา—ได้เข้าไป และโดยท่าน ความคิด (dhī) ของเราย่อมเข้าไปท่ามกลางเหล่าเทพ
Mantra 2
दिवो मानं नोत्सदन्त्सोमपृष्ठासो अद्रयः । उक्था ब्रह्म च शंस्या ॥
มิให้ขาดพร่องจากมาตรแห่งสวรรค์ ศิลาบีบโสมะ (adri) ผู้แบกโสมะ (Soma) ไว้บนหลังถูกเร้าให้เคลื่อนไป; บทสรรเสริญอันยกจิต (uktha) และวาจาศักดิ์สิทธิ์ (brahman) พึงถูกประกาศสรรเสริญ.
Mantra 3
स विद्वाँ अङ्गिरोभ्य इन्द्रो गा अवृणोदप । स्तुषे तदस्य पौंस्यम् ॥
ท่าน—ผู้รู้คืออินทระ (Indra)—ได้เปิดปล่อยโคแห่งแสง (รัศมี) ให้แก่อังคิรส (Aṅgirasas). ข้าพเจ้าสรรเสริญพลังบุรุษ (pāuṃsya) ของท่าน—เดชานุภาพแห่งวิญญาณผู้มีชัย.
Mantra 4
स प्रत्नथा कविवृध इन्द्रो वाकस्य वक्षणिः । शिवो अर्कस्य होमन्यस्मत्रा गन्त्ववसे ॥
แต่โบราณมา อินทระ (Indra) ผู้เพิ่มพูนเหล่ากวีทิพย์ (kavi) เป็นผู้หาบหามวาจา (vāk). ขอท่านผู้เกื้อกูลและเป็นมงคล จงมายังที่บูชาแห่งบทสรรเสริญ ณ ที่นี้—มายังฝ่ายเรา—เพื่ออุปถัมภ์ช่วยเหลือ.
Mantra 5
आदू नु ते अनु क्रतुं स्वाहा वरस्य यज्यवः । श्वात्रमर्का अनूषतेन्द्र गोत्रस्य दावने ॥
บัดนี้แท้จริง ตามพระประสงค์อันทรงฤทธิ์ของท่าน (kratu) เหล่าผู้บูชายัญถวายด้วยคำว่า “svāhā” ซึ่งความรื่นรมย์และเครื่องบูชาที่ทรงเลือกแล้ว บทสรรเสริญได้ก้องประกาศพลังอันยิ่งใหญ่ โอ้ อินทรา เพื่อการประทานโคอันสว่างไสว—ขุมทรัพย์แห่งแสง—แก่เรา
Mantra 6
इन्द्रे विश्वानि वीर्या कृतानि कर्त्वानि च । यमर्का अध्वरं विदुः ॥
ในอินทรานั้นรวมไว้ซึ่งวีรฤทธิ์ทั้งปวง—ทั้งที่ได้กระทำสำเร็จแล้วและที่ยังพึงกระทำต่อไป บทสรรเสริญอันสว่างรู้จักพระองค์ว่าเป็นหนทางแท้แห่งยัญพิธี (adhvara) เป็นการเดินทางแห่งการถวายภายใน
Mantra 7
यत्पाञ्चजन्यया विशेन्द्रे घोषा असृक्षत । अस्तृणाद्बर्हणा विपोऽर्यो मानस्य स क्षयः ॥
เมื่อเพื่อชุมชนมนุษย์ผู้กำเนิดห้าหมู่ เสียงร้องแห่งความใฝ่ปรารถนาถูกปล่อยไปสู่อินทรา เมื่อนั้นฤๅษีผู้มีทัศนะดลใจได้แผ่ปูบัรหิส (barhis) อันยกจิตให้สูง นั่นแลคือที่พำนักของมโนที่กำลังเป็น Ārya—ผู้สูงส่งด้วยการไต่ขึ้นภายใน
Mantra 8
इयमु ते अनुष्टुतिश्चकृषे तानि पौंस्या । प्रावश्चक्रस्य वर्तनिम् ॥
บทสรรเสริญที่ตามมานี้ ข้าพเจ้ารจนาขึ้นเพื่อท่าน; ด้วยบทนี้ข้าพเจ้าประกาศพลังอันองอาจของบุรุษ (pāuṃsyā) และขยายรอยทางแห่งล้อรถ—เปิดทางให้กำลังของท่านเคลื่อนไปข้างหน้าในเรา.
Mantra 9
अस्य वृष्णो व्योदन उरु क्रमिष्ट जीवसे । यवं न पश्व आ ददे ॥
ในช่องเปิดอันกว้างใหญ่ของผู้ทรงพลังนี้ ท่านได้ก้าวออกอย่างกว้างขวางเพื่อชีวิต; และท่านได้นำธัญญาหารที่ค้ำจุนมา—ดุจมอบแก่ฝูงสัตว์ภายใน เป็นอาหารหล่อเลี้ยงพลังทั้งหลายที่ต้องเติบโต.
Mantra 10
तद्दधाना अवस्यवो युष्माभिर्दक्षपितरः । स्याम मरुत्वतो वृधे ॥
ยึดมั่นในสิ่งนั้น (ผลได้อันชอบธรรม) แสวงหาความอุปถัมภ์ และมีท่านทั้งหลายเป็นบิดาแห่งปัญญาแยกแยะ (dákṣa) ขอให้เราเป็นความเพิ่มพูนในความเจริญของผู้ทรงมีมรุต (Marut) เคียงข้าง—ขอให้อินทระพร้อมมรุตขยายความเป็นอยู่ของเรา.
Mantra 11
बळृत्वियाय धाम्न ऋक्वभिः शूर नोनुमः । जेषामेन्द्र त्वया युजा ॥
เพื่อฐานะอันถูกกาลและอำนาจของท่าน เราขับเร่งท่านด้วยบทสรรเสริญอันสว่างไสว โอ้วีรบุรุษ; ขอให้เราชนะเถิด โอ้อินทรา เมื่อผูกเทียมร่วมกับท่าน โดยมีท่านเป็นพลังคู่เคียงของเรา.
Mantra 12
अस्मे रुद्रा मेहना पर्वतासो वृत्रहत्ये भरहूतौ सजोषाः । यः शंसते स्तुवते धायि पज्र इन्द्रज्येष्ठा अस्माँ अवन्तु देवाः ॥
เพื่อพวกเรา ขอให้เหล่ารุทระ—ผู้แข็งแกร่งดุจภูผา—ร่วมยินดีเป็นหนึ่งเดียว ในการสังหารผู้ปกปิด ในเสียงเรียกแห่งศึก; ผู้กล่าว ผู้สรรเสริญ—สำหรับเขา พลังอันมั่นคงถูกสถาปนาไว้. ขอเหล่าเทพทั้งหลาย โดยมีอินทราเป็นผู้ใหญ่ จงคุ้มครองพวกเราเถิด.
Indra is presented indirectly yet majestically as the ancient great one—approached by purposeful will—and as the ‘gate’ through which human thought reaches the gods (8.63.1).
The hymn moves from individual/intellectual access to Indra toward collective invocation: the community’s cries rise to him, and the inspired seer establishes the uplifting ritual seat, linking outer rite and inner ascent (8.63.7).
The Vṛtra-hatya motif intensifies: Indra’s battle against obstruction becomes the central power the worshippers seek to participate in and benefit from, with allied divine forces gathering in support (8.63.12).
It ends in a broad protective benediction—Rudras and all gods, with Indra as foremost, are asked to guard the chanter and praiser, stabilizing strength and safety after the struggle.
स पूर्व्यो महानां वेनः क्रतुभिरानजे । यस्य द्वारा मनुष्पिता देवेषु धिय आनजे ॥यत्पाञ्चजन्यया विशेन्द्रे घोषा असृक्षत । अस्तृणाद्बर्हणा विपोऽर्यो मानस्य स क्षयः ॥indra-jyeṣṭhā asmām avantu devāḥ
Indra is the main deity. The final verse also brings in the Rudras and the “all gods,” with Indra described as the foremost leader among them.
It portrays Indra as the power that opens access to the divine realm. In simple terms, focused intention and prayer become effective and ‘reach the gods’ when supported by Indra’s force.
Vṛtra represents obstruction—something that blocks flow and progress. The hymn uses Indra’s victory as a model for removing outer dangers and inner blocks (fear, inertia, confusion) through ritual, praise, and steady will.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.