Rig Veda 8.23.10 — Mandala 8, Sukta 23, Mantra 10

Sukta 8.23

Devata: Agni (as Angiras-tama, Hotṛ)

Samhita Patha (Devanagari)

अच्छा नो अङ्गिरस्तमं यज्ञासो यन्तु संयतः । होता यो अस्ति विक्ष्वा यशस्तमः ॥

Transliteration

ácchā no aṅgíras-tamaṃ yajñā́sō yantu saṃ-yátāḥ | hótā yó ásti vikṣv ā́ yaśás-tamaḥ ||

Translation

ขอให้ยัญญะ (yajña) ของเราซึ่งรวบรวมและจัดไว้ดีแล้ว มุ่งไปสู่ผู้เป็นดั่งอังคิรัส (Aṅgiras) ยิ่งที่สุด—มุ่งไปสู่ไฟแห่งปุโรหิต. ท่านคือ Hotṛ (โหตฤ ผู้สวดบทบูชา) ท่ามกลางหมู่ชน เป็นผู้รุ่งเรืองยิ่ง; ขอท่านจงมาสู่แดนชีวิตอันหลากหลายของเรา และนำให้เข้าระเบียบอันถูกต้อง.

Word by Word

• अच्छा: hither, towards
• अच्छा: Adhikaraṇa (गत्यर्थे—‘कीदृशं/क्व’ इति)
• Type: Indeclinable
• Root: अञ्च् (गत्यर्थ) / अव्ययीभूत-प्रयोग (अच्छा < अञ्चा)

• नः: to us / our
• नः: Sampradāna (अस्मभ्यं—to us) / सम्बन्ध (our)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• अङ्गिरस्तमम्: the most Angiras-like; best of the Aṅgirases
• अङ्गिरस्तमम्: Karma (यन्तु—whom they should come to)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक) + तमप्

• यज्ञासः: the sacrifices / sacrificial rites
• यज्ञासः: Kartā
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• यन्तु: let (them) go/come
• यन्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (गत्यर्थ धातु)

• संयतः: restrained, well-controlled
• संयतः: Kartā (यज्ञासः—as qualified agents)
• Type: Adjective/Participle
• Root: सम् + यम् (नियमन/संयमन) → संयत (कृदन्त)

• होता: the Hotṛ-priest
• होता: Kartā (यो अस्ति—who is)
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice’ से)

• यः: who
• यः: Kartā (अस्ति—subject)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• अस्ति: is
• अस्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (सत्तायाम्)

• विक्षु: among the clans / in the settlements
• विक्षु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: विś् (जन/प्रजा) → विक्ष् (स्त्री/पुं; ‘clans, settlements’)

• आ: unto, towards
• आ: (गत्यर्थ-सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• यशस्तमः: most glorious / most renowned
• यशस्तमः: Kartā (होता—subject as qualified)
• Type: Adjective
• Root: यशस् (प्रातिपदिक) + तमप्