Sukta 91
Sukta 7.91
Vasiṣṭha
Triṣṭubh (probable)
บทสวดนี้ของวสิษฐะอัญเชิญวายุในความเป็นสหายใกล้ชิดกับอินทร–วายุ เชื้อเชิญให้เสด็จมารับเครื่องบูชาโสม และทูลขอการคุ้มครอง พละกำลัง และความผาสุก ระลึกถึงเทพเจ้าโบราณผู้ไร้มลทินซึ่งได้เกื้อหนุนมนุในยามมีสิ่งกีดขวาง โดยสถาปนารุ่งอรุณพร้อมกับสุริยะ—ภาพแห่งการฟื้นคืนระเบียบอันชอบธรรมและทัศนะอันแจ่มชัดแก่หนทางของมนุษย์ เหล่ากวี (วสิษฐะทั้งหลาย) ลงท้ายด้วยการขอ “สวัสดิ” อันยั่งยืน คือความเกื้อกูลกลมกลืน ผ่านบทสรรเสริญที่รจนามาอย่างประณีต
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
कुविदङ्ग नमसा ये वृधासः पुरा देवा अनवद्यास आसन् । ते वायवे मनवे बाधितायावासयन्नुषसं सूर्येण ॥
เหล่าเทพโบราณผู้ทวีฤทธิ์และไร้มลทิน จะพึงถูกชนะด้วยนมัสการของเราหรือ? เขาเหล่านั้นเพื่อวายุ (Vāyu) และเพื่อมานุ (Manu) ผู้ถูกกีดขวางบีบคั้น ได้ทำให้อุษัส (Uṣas, อรุณรุ่ง) พำนักร่วมกับสุริยะ—นำระเบียบอันสว่างไสวเข้าสู่หนทางของมนุษย์.
Mantra 2
उशन्ता दूता न दभाय गोपा मासश्च पाथः शरदश्च पूर्वीः । इन्द्रवायू सुष्टुतिर्वामियाना मार्डीकमीट्टे सुवितं च नव्यम् ॥
เขาเหล่านั้นปรารถนา ดุจทูตสาร; คุ้มครองไว้ไม่ให้พลาด; ย่างผ่านเดือนทั้งหลาย หนทางทั้งหลาย และฤดูกาลก่อนกาลอันมากมาย. โอ้ อินทระ–วายุ บทสรรเสริญที่ร้อยเรียงดีซึ่งมุ่งมาหาท่านทั้งสอง วอนขอพระกรุณา (mṛḍīka) และสุวิตะ (suvita) อันใหม่—การชี้นำอันถูกต้องและช่องทางใหม่แห่งการเดินทาง.
Mantra 3
पीवोअन्नाँ रयिवृधः सुमेधाः श्वेतः सिषक्ति नियुतामभिश्रीः । ते वायवे समनसो वि तस्थुर्विश्वेन्नरः स्वपत्यानि चक्रुः ॥
เขาเหล่านั้นอุดมด้วยอาหารแห่งพลัง เพิ่มพูนความมั่งคั่ง และมีปัญญา—รัศมีขาวผ่องยึดแนบกับพลังที่เทียมแอก (niyutā). เพื่อวายุ เขาทั้งหลายยืนมั่นด้วยใจเดียวกัน แผ่กว้างแจ่มชัด; ชนเหล่านี้ได้รังสรรค์กิจทั้งปวงแห่งการครอบครองอันดี และความเป็นเจ้าตนอย่างแท้จริง.
Mantra 4
यावत्तरस्तन्वो यावदोजो यावन्नरश्चक्षसा दीध्यानाः । शुचिं सोमं शुचिपा पातमस्मे इन्द्रवायू सदतं बर्हिरेदम् ॥
ตราบเท่ากายจะเอื้อมถึง ตราบเท่าพลังจะขยายไป ตราบเท่าผู้แสวงหาจะจุดให้ลุกด้วยนัยน์ตาแห่งญาณ—โอผู้ดื่มสิ่งบริสุทธิ์ จงดื่มโสมะ (Soma) อันผ่องใสนี้ ณ ที่นี่เถิด. โออินทระ–วายุ (Indra–Vāyu) จงประทับนั่งบนที่นั่งแห่งการบูชานี้ ภายในเรา บนบรรหิษ (barhis) นี้.
Mantra 5
नियुवाना नियुतः स्पार्हवीरा इन्द्रवायू सरथं यातमर्वाक् । इदं हि वां प्रभृतं मध्वो अग्रमध प्रीणाना वि मुमुक्तमस्मे ॥
ผู้เยาว์วัยและผุดใหม่ไม่สิ้นสุด พร้อมด้วยกำลังที่เทียมแอกแล้ว อุดมด้วยวีรฤทธิ์อันพึงปรารถนา—โออินทระ–วายุ จงเสด็จมาหาเราด้วยรถคันเดียวร่วมกัน. เพราะแก่นแรกแห่งความหวานนี้ได้นำมาถวายแด่ท่านแล้ว; ครั้นเมื่อพอพระทัยแล้ว จงปลดปล่อยเพื่อเรา ความกว้างไพศาลและความหลุดพ้นทั้งหลาย.
Mantra 6
या वां शतं नियुतो याः सहस्रमिन्द्रवायू विश्ववाराः सचन्ते । आभिर्यातं सुविदत्राभिरर्वाक्पातं नरा प्रतिभृतस्य मध्वः ॥
กำลังที่เทียมแอกของท่าน—ทั้งร้อยทั้งพัน—โออินทระ–วายุ ผู้เปี่ยมด้วยสิ่งพึงปรารถนาทุกประการ ย่อมมาชุมนุมอยู่กับท่าน. ด้วยกำลังเหล่านั้น อันเป็นพลังแห่งการพบทางอันถูกต้องอย่างแจ่มชัด จงเสด็จลงมาหาเรา; โอวีรบุรุษทั้งสอง จงดื่มมธุ (madhu) อันหวานผึ้ง ซึ่งถูกถวายและอุ้มชูมาสู่ท่าน.
Mantra 7
अर्वन्तो न श्रवसो भिक्षमाणा इन्द्रवायू सुष्टुतिभिर्वसिष्ठाः । वाजयन्तः स्ववसे हुवेम यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ดุจม้าอาชาเร่งรุดแสวงหากิตติศัพท์ พวกเรา วสิษฐะ ทั้งหลาย วอนขอท่านด้วยบทสรรเสริญที่ร้อยเรียงงดงาม โอ้ อินทระ และ วายุ. มุ่งหมายจะชนะความบริบูรณ์แห่งพลังเพื่อความเป็นนายตน (สววเส) เราจึงเรียกท่าน; ขอท่านทั้งสองคุ้มครองเราทุกกาลด้วยความสวัสดี (สวัสติ) อันกลมกลืนเถิด.
Inside Sukta 91
How it unfolds
- Where it opens
A questioning, reverent appeal to the ancient, blameless gods—asking whether they will be won by homage—and a mythic recollection of divine help to Manu through the establishment of Dawn with the Sun.
- Development
The hymn turns from remembrance to present ritual immediacy: Vāyu/Indra–Vāyu are invited to approach, to drink the pure Soma, and to take their seat on the barhis, extending strength as far as body, force, and vision can reach.
- Climax
The direct Soma-invitation peaks in the command/request to the ‘pure-drinkers’ to drink here and to ‘sit’—signaling the moment of divine presence and energizing influx into the rite and the sacrificer’s domain.
- Where it settles
The Vasiṣṭhas, like steeds seeking fame, close with a sustained plea for vāja and constant protection—‘guard us always with svasti’—sealing the hymn in blessing and continuity.
The deity: Vāyu
- In the VedaThe hymn also alludes to cosmic ordering through Dawn and Sun, framing the gods’ aid to Manu as a restoration of light and passage.
- Cosmic functionRegulates breath and atmospheric movement, carries vitality, and—paired with Indra—supports the dynamic release of energies that clear obstruction and establish luminous order (uṣas–sūrya).
- Inner significanceVāyu signifies prāṇa: the enlivening current that clears inner blockage, steadies perception, and enables the ‘dawn’ of discernment to align with the ‘sun’ of awakened consciousness; Indra–Vāyu together symbolize force guided by vital clarity.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha-gotra (the Vasiṣṭhas; Mānavas in several traditions) · One of the foremost Rigvedic seers, celebrated for authoritative priestly insight (brahman), mastery of praise, and for hymns centered on Varuṇa–Mitra, Indra, and royal-protective theology in Maṇḍala 7.
Famous verses
कुविदङ्ग नमसा ये वृधासः पुरा देवा अनवद्यास आसन् । ते वायवे मनवे बाधितायावासयन्नुषसं सूर्येण ॥śuciṃ somaṃ śucipā pātam asme
yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ
Attributes of the deity
- Swift mover, first Soma-recipient
- Life-breath and energizer (prāṇa)
- Purifying current; ‘pure-drinker’ in Soma context
- Obstacle-clearing, path-opening power (especially with Indra)
- Bringer of well-being (svasti) and protection
- Linked to dawn-light imagery: ordering, illumination, right passage
Also by this seer
- Principal seer of much of Rig Veda Maṇḍala 7 (a major Vasiṣṭha family book).
- Hymnic corpora addressing Varuṇa’s moral order (ṛta), Indra’s victories, and ritual efficacy of Soma and Agni in the Vasiṣṭha collection.
- Later Vedic/Itihāsa tradition associates Vasiṣṭha with Brahmarṣi status and with preserving sacrificial orthopraxy and royal counsel.
The rite, step by step
- Prepare the altar and spread the barhis (sacrificial grass/seat) for the arriving deities.
- Invite Vāyu and Indra–Vāyu with namas (reverence) and stuti (well-fashioned praise).
- Press/strain Soma and declare it śuci (pure), fit for the ‘pure-drinkers’.
- Offer Soma with recitation, requesting the gods to ‘sit’ on the barhis and within the sacrificer’s sphere (asme).
- Recall the exemplary divine act (aid to Manu; Dawn established with Sun) as a model for removing present obstruction.
- Conclude with petitions for vāja (force/plenitude), fame, and continual svasti (well-being/protection).
Offerings
- Soma (pressed and purified)
- Barhis (seat of offering)
- Verbal offerings: hymns of praise (suṣṭuti), namas (reverence)
Frequently Asked Questions
Vāyu is primary, but the hymn strongly addresses the dual deity Indra–Vāyu, especially in the Soma-drinking context.
It recalls a divine act of removing obstruction and establishing luminous order—symbolically bringing clarity (Dawn) into full alignment with truth and vision (Sun) for human life.
It functions as an invitation and praise during Soma offerings, asking Indra–Vāyu/Vāyu to come, drink the purified Soma, sit on the offering seat, and grant strength and ongoing well-being (svasti).
Ask anything about Sukta 91 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
