Sukta 12
Sukta 6.12
Bharadvāja
Agni
Triṣṭubh
บทสวดตรีษฏุภสั้น ๆ ของภารทวาชะนี้สรรเสริญอัคนีในฐานะโหตฤผู้เป็นราชา ประทับบนบรรหิส ณ แท่นบูชาในเรือน เปลวไฟอันแผ่ไกลของท่านกระจายดุจดวงอาทิตย์ บทสวดวอนอัคนีชาตเวทัสให้ก้าวหน้าไปพร้อมความเร่าร้อนแห่งการบูชาของผู้สักการะ ให้ทำยัญพิธีให้สุกงอมและสมบูรณ์ นำพวกเขาไปสู่อุดมสมบูรณ์ และขับไล่หนทางอันเป็นโทษ เพื่อให้ชุมชนรุ่งเรืองตลอดอายุขัยครบถ้วน พร้อมบุตรหลานผู้กล้าหาญ
Mantras
Mantra 1
मध्ये होता दुरोणे बर्हिषो राळग्निस्तोदस्य रोदसी यजध्यै । अयं स सूनुः सहस ऋतावा दूरात्सूर्यो न शोचिषा ततान ॥
ท่ามกลางเรือนพิธี โหตฤ (Hotṛ) สถิตในคฤหะ บนบัรหิษ (barhis) อันศักดิ์สิทธิ์ดุจราชา; อัคนีเป็นผู้กระตุ้นเร้า เพื่อบูชายัญแด่สองโลก (rodasī). ผู้นี้คือบุตรแห่งพลัง ผู้ทรง ṛta (ระเบียบสากล); จากแดนไกลเขาแผ่เปลวเพลิงออกไป ดุจสุริยะที่กางประกายอันโชติช่วง.
Mantra 2
आ यस्मिन्त्वे स्वपाके यजत्र यक्षद्राजन्त्सर्वतातेव नु द्यौः । त्रिषधस्थस्ततरुषो न जंहो हव्या मघानि मानुषा यजध्यै ॥
โอ ราชัน โอ อัคนีผู้ควรแก่การบูชา ในท่าน—เมื่อท่านปรากฏอย่างสมบูรณ์ในกิจอันสว่างไสว—สวรรค์เองประหนึ่งบัดนี้ประกอบยัญด้วยการมอบตนทั้งสิ้น. ท่านยืนอยู่บนที่นั่งสามชั้น (triṣadhastha) ว่องไวเหนืออุปสรรคทั้งปวง; มนุษย์พึงบูชาท่านด้วยเครื่องบูชา (havya) และด้วยทานแห่งความอุดม (maghāni).
Mantra 3
तेजिष्ठा यस्यारतिर्वनेराट् तोदो अध्वन्न वृधसानो अद्यौत् । अद्रोघो न द्रविता चेतति त्मन्नमर्त्योऽवर्त्र ओषधीषु ॥
แรงเร่งเร้าของท่านแหลมคมยิ่งนัก; ท่านครองเป็นราชาในพงไพรแห่งความงอกงาม. ดุจตะพดกระตุ้นบนหนทาง ท่านส่องประกาย เพิ่มพูนขึ้น. ไร้เจตนาร้าย ดุจนักวิ่งผู้ว่องไว ท่านปลุกความตื่นรู้ในส่วนลึกที่สุด; อมตะ ไร้เครื่องกั้น ท่านเคลื่อนไปท่ามกลางหมู่สมุนไพร—พลังแห่งการเยียวยาและการฟื้นคืน.
Mantra 4
सास्माकेभिरेतरी न शूषैरग्निः ष्टवे दम आ जातवेदाः । द्र्वन्नो वन्वन्क्रत्वा नार्वोस्रः पितेव जारयायि यज्ञैः ॥
ด้วยกำลังอันเร่าร้อนของพวกเรา เขาก้าวไปดุจผู้เคลื่อนเร็ว; อัคนี (Agni) ผู้รู้การบังเกิดทั้งหลาย พึงได้รับการสรรเสริญในเรือนแห่งภาวะ. เขาขับเคลื่อนไปข้างหน้า พิชิตด้วยเจตจำนง (krátu) ดุจม้าศึกที่แล่นฉิว นำแสงอรุณมา; ดุจบิดา เขาทำให้พิธีบูชายัญสุกงอมถึงความเต็มเปี่ยมด้วยเครื่องบูชาของเรา.
Mantra 5
अध स्मास्य पनयन्ति भासो वृथा यत्तक्षदनुयाति पृथ्वीम् । सद्यो यः स्यन्द्रो विषितो धवीयानृणो न तायुरति धन्वा राट् ॥
แล้วรัศมีของท่านก็ถูกขับให้เคลื่อนไหว; สิ่งที่ท่านสรรค์สร้างไม่เคยสูญเปล่า เพราะมันดำเนินตามไปทั่วแผ่นดินอันกว้างใหญ่. ทันทีที่ถูกปลดปล่อย ท่านพุ่งทะยานเป็นกระแสไหลบ่า ยิ่งกราดเกรี้ยว—ดุจลูกหนี้ที่เร่งรัดการชำระ—ท่านก้าวข้ามทุ่งกันดารและครองอำนาจ.
Mantra 6
स त्वं नो अर्वन्निदाया विश्वेभिरग्ने अग्निभिरिधानः । वेषि रायो वि यासि दुच्छुना मदेम शतहिमाः सुवीराः ॥
ท่านคือม้าศึกแห่งการเดินทางของพวกเรา โออัคนี ผู้ถูกจุดให้ลุกโพลงพร้อมด้วยไฟทั้งปวง ท่านนำพวกเราไปสู่ความอุดมแห่งทรัพย์สมบัติ ท่านแยกและขับไล่หนทางอันชั่วร้ายและอัปมงคลให้ไกล ขอให้พวกเราชื่นบาน ดำรงอยู่ครบหนึ่งร้อยฤดูหนาว และมั่งคั่งด้วยพลังวีระแห่งจิตวิญญาณ
Inside Sukta 12
How it unfolds
- Where it opens
Agni is enthroned at the center of the home-rite as kingly Hotṛ, fit to be worshiped for the two worlds, his flame spreading like the sun (6.12.1).
- Development
The hymn emphasizes Agni’s dynamic advance with the worshipers’ energies—driving forward, conquering by will, and maturing the sacrifice like a father nurturing growth (notably 6.12.4).
- Climax
Agni is asked to lead the community to plenitudes (rāyaḥ) and actively separate them from harmful ways, functioning as guide and protector (6.12.6).
- Where it settles
It ends in a blessing-aspiration: joyful flourishing through a full lifespan (“a hundred winters”) with strength and heroic progeny under Agni’s guidance (6.12.6).
The deity: Agni
- In the VedaAgni is hailed as Hotṛ in the house, enthroned on the sacred seat (barhis), “son of strength” (sūnuḥ sahasaḥ), ṛtāvā (aligned with ṛta), whose radiance extends from afar like the sun. As Jātavedas, he is the knower of births and the one to be hymned in the dwelling.
- Cosmic functionMediator between humans and gods: he carries offerings, establishes the rite, and maintains the bridge between the two worlds (rodasī), sustaining order through sacrificial exchange.
- Inner significanceThe awakened flame of will and discernment that kindles aspiration, matures inner offerings into clarity, and burns away wrong courses (ducchunā), guiding the seeker toward plenitude (rāyaḥ).
The seer
- BharadvājaBharadvāja gotra (Āṅgirasa lineage; traditional epithet: Bārhaspatya) · A प्रमुख (major) seer of the Rig Veda’s sixth maṇḍala, celebrated for lucid Agni-hymns that link domestic ritual precision with cosmic order (ṛta).
Famous verses
dūrāt sūryo na śociṣā tatāna
सास्माकेभिरेतरी न शूषैरग्निः ष्टवे दम आ जातवेदाः । द्र्वन्नो वन्वन्क्रत्वा नार्वोस्रः पितेव जारयायि यज्ञैः ॥śatahimāḥ suvīrāḥ
Attributes of the deity
- Hotṛ/priest of the sacrifice
- Jātavedas (knower of births)
- Bearer of offerings and messenger
- Solar-like radiance and far-reaching flame
- Protector and path-clearer
- Upholder of ṛta
- Domestic presence (dame, in the home)
Also by this seer
- Primary seer of much of Rig Veda Maṇḍala 6 (many sūktas to Agni, Indra, and allied deities)
- Bharadvāja tradition influential in Śrauta/Smārta fire-ritual lineages and later Vedic memory (gotra-pravara usage)
The rite, step by step
- Prepare the altar/seat (barhis) and arrange the sacred space in the dwelling or ritual enclosure
- Kindle Agni (idhāna) with kindling while reciting praise to establish him as Hotṛ
- Offer oblations with invocations to Agni as mediator for the two worlds (rodasī)
- Recite hymns requesting forward movement, victory by resolve (kratvā), and the ripening of the rite
- Conclude with petitions for wealth/plenitude, removal of evil paths, long life, and heroic offspring
Offerings
- Ghee (ājya)
- Samidhs (kindling sticks)
- Havis/oblations (simple cooked offering where applicable)
Frequently Asked Questions
Agni is praised—especially as the Hotṛ (chief priest of the sacrifice) in the home and as Jātavedas, the “knower of births,” who carries offerings and protects the worshipers.
Agni is the central sacred fire who makes the ritual effective, spreads light like the sun, leads people toward prosperity, and turns them away from harmful or wrong paths.
It is suited for fire worship such as dawn/dusk offerings: kindle the fire, offer ghee and kindling with recitation, and conclude with prayers for abundance, protection, long life, and strength.
Ask anything about Sukta 12 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
