
Sukta 4.50
Vāmadeva Gautama (traditional for Mandala 4; hymn 4.50 addressed to Bṛhaspati)
Bṛhaspati
Tr̥ṣṭubh (likely; confirmable from full hymn prosody)
ฤคเวท 4.50 เป็นบทสรรเสริญฉันท์ตรีษฏุภแด่พฤหสปติ เจ้าแห่งวาจาศักดิ์สิทธิ์และอำนาจแห่งปุโรหิต ผู้ถูกอัญเชิญให้เป็นผู้พิทักษ์ “รากฐาน” ของชุมชน และเป็นพลังที่พิชิตการจู่โจมและสิ่งกีดขวางอันเป็นศัตรู บทสรรเสริญยกย่องเดชานุภาพอันมีชัยของพระองค์ วอนให้ทรงคุ้มครองครรภ์ผู้ให้กำเนิดแห่งระเบียบอันชอบธรรม และลงท้ายด้วยคำวอนร่วมต่อพฤหสปติพร้อมพระอินทร์ เพื่อความเพิ่มพูน การชี้นำด้วยปัญญาถูกต้อง และการบดขยี้เคราะห์ร้ายทั้งปวง
Mantra 2
धुनेतयः सुप्रकेतं मदन्तो बृहस्पते अभि ये नस्ततस्रे । पृषन्तं सृप्रमदब्धमूर्वं बृहस्पते रक्षतादस्य योनिम् ॥
โอ้ พฤหสปติ เมื่อผู้รุกรานอันสั่นสะท้านเหล่านั้นเริงระบำด้วยความเมามัน พุ่งเข้าหาเรา ต่อต้านแสงอันนำทางอย่างดี ขอท่านจงคุ้มครองฐานอันกว้างใหญ่ แข็งแกร่ง ไม่อาจทำลายได้ และจงพิทักษ์ครรภ์แห่งการก่อรูป (โยนิ) ของมัน.
Mantra 3
बृहस्पते या परमा परावदत आ त ऋतस्पृशो नि षेदुः । तुभ्यं खाता अवता अद्रिदुग्धा मध्वः श्चोतन्त्यभितो विरप्शम् ॥
โอ พฤหสปติ (Bṛhaspati) จากแดนไกลอันสูงสุดนั้น เหล่าผู้สัมผัสสัจธรรม (ṛta) ได้มานั่งใกล้ท่าน เพื่อท่าน บ่อน้ำที่ขุดไว้ถูก “รีดน้ำนม” ด้วยศิลาบีบคั้น (adri) แล้วหยดหยาดความรื่นรมย์ดุจน้ำผึ้งไหลรินรอบด้าน สู่ภาวะแห่งจิตสำนึกอันกว้างใหญ่ที่กำลังทำงานอยู่
Mantra 4
बृहस्पतिः प्रथमं जायमानो महो ज्योतिषः परमे व्योमन् । सप्तास्यस्तुविजातो रवेण वि सप्तरश्मिरधमत्तमांसि ॥
พฤหสปติ (Bṛhaspati) ผู้บังเกิดก่อนใคร ในเวหาสูงสุดแห่งมหาแสงสว่าง ผู้มีเจ็ดปาก ผู้กำเนิดด้วยเดชานุภาพ—ด้วยเสียงร้องของท่าน ผู้มีเจ็ดรัศมี ท่านได้แยกผลักความมืดทั้งหลายออกไป
Mantra 5
स सुष्टुभा स ऋक्वता गणेन वलं रुरोज फलिगं रवेण । बृहस्पतिरुस्रिया हव्यसूदः कनिक्रदद्वावशतीरुदाजत् ॥
ท่านนั้น ด้วยบทสรรเสริญอันร้อยเรียงงดงาม และด้วยหมู่ฤๅษีผู้เห็นแจ้ง ได้ทำลายวละ (Vala) ถ้ำที่ปิดกั้น ด้วยเสียงร้องของตน พฤหสปติ (Bṛhaspati) ผู้ก่อกำเนิดเปลวไฟแห่งเครื่องบูชา ร้องก้องดุจโค แล้วปลดปล่อยโคอันเรืองรองให้พุ่งขึ้นเบื้องบน—คือรัศมีแห่งญาณที่เคยถูกซ่อนไว้
Mantra 6
एवा पित्रे विश्वदेवाय वृष्णे यज्ञैर्विधेम नमसा हविर्भिः । बृहस्पते सुप्रजा वीरवन्तो वयं स्याम पतयो रयीणाम् ॥
ดังนี้แล เราทั้งหลายขอบำเรอแด่พระบิดา ผู้เป็นผู้ทรงพลังอันเป็นของเทพทั้งปวง ด้วยยัญพิธี ด้วยนมัสการ (namas) และด้วยเครื่องบูชา (havis) โอ พฤหสปติ ขอให้เรามีบุตรหลานดี มีพลังแห่งวีรชน และเป็นเจ้าของความมั่งคั่งทั้งหลาย (rāyīṇām)
Mantra 7
स इद्राजा प्रतिजन्यानि विश्वा शुष्मेण तस्थावभि वीर्येण । बृहस्पतिं यः सुभृतं बिभर्ति वल्गूयति वन्दते पूर्वभाजम् ॥
เขานั่นแลย่อมเป็นราชาแท้ ด้วยพลังเร่าร้อนภายใน (śuṣma) และด้วยฤทธิ์เดชแห่งวีรชน (vīrya) เขายืนเหนือการเกิดและผู้ท้าทายทั้งปวง ผู้ใดอุ้มชูพฤหสปติผู้ตั้งมั่นดีไว้ภายใน ผู้นั้นย่อมรื่นเริง และสรรเสริญนมัสการผู้แบ่งปันก่อนกาล (pūrvabhāj) แห่งสัจจะ
Mantra 8
स इत्क्षेति सुधित ओकसि स्वे तस्मा इळा पिन्वते विश्वदानीम् । तस्मै विशः स्वयमेवा नमन्ते यस्मिन्ब्रह्मा राजनि पूर्व एति ॥
เขานั่นแลสถิตอยู่ในเรือนของตน อันตั้งมั่นดีแล้ว เพื่อเขา อิฬา (Iḷā) ผู้หล่อเลี้ยงย่อมทำให้การให้ทานอันทั่วสากลพูนเพิ่ม ชนหมู่ทั้งหลายย่อมนอบน้อมแก่เขาโดยตนเอง—ในผู้ซึ่งพรหมัน (brahman พลังดลใจศักดิ์สิทธิ์) ดำเนินนำหน้าก่อนพระราชประสงค์
Mantra 9
अप्रतीतो जयति सं धनानि प्रतिजन्यान्युत या सजन्या । अवस्यवे यो वरिवः कृणोति ब्रह्मणे राजा तमवन्ति देवाः ॥
เขาผู้ไร้ผู้ต้านย่อมมีชัย และรวบรวมทรัพย์ทั้งปวง—ทั้งของฝ่ายศัตรู และแม้ของญาติร่วมเผ่าพันธุ์; ผู้ใดในยามคับขันได้จัดที่กว้างให้แก่พราหมณ์/พรหมัน (Brahman) ผู้นั้นแล. เหล่าเทพย่อมคุ้มครองพระราชาผู้นั้น—ผู้รับใช้พลังแห่งวาจาศักดิ์สิทธิ์ (brahman).
Mantra 10
इन्द्रश्च सोमं पिबतं बृहस्पतेऽस्मिन्यज्ञे मन्दसाना वृषण्वसू । आ वां विशन्त्विन्दवः स्वाभुवोऽस्मे रयिं सर्ववीरं नि यच्छतम् ॥
อินทราและพฤหสปติเอ๋ย จงดื่มโสมะ (Soma) ในยัญพิธีนี้ ด้วยความรื่นรมย์ดุจผู้ทรงพลัง ผู้หอบหิ้วทรัพย์เรืองรอง. ขอหยดโสมะทั้งหลายจงเข้าสู่ท่านทั้งสอง ตามความเป็นจริงแห่งการบังเกิดของตน; แล้วจงประทานแก่เราให้ตั้งมั่นซึ่งทรัพย์อันบริบูรณ์ เต็มด้วยพลังวีรชนทั้งปวง.
Mantra 11
बृहस्पत इन्द्र वर्धतं नः सचा सा वां सुमतिर्भूत्वस्मे । अविष्टं धियो जिगृतं पुरंधीर्जजस्तमर्यो वनुषामरातीः ॥
พฤหสปติและอินทราเอ๋ย จงเจริญยิ่งขึ้นพร้อมกับเรา; ขอความดำริอันงามของท่านทั้งสองจงสถิตในเรา. จงทำให้ความคิดของเราเป็นที่ปรารถนาและได้รับการค้ำจุน และให้ปัญญาอันบริบูรณ์ของเรายึดมั่นแน่นแฟ้น; จงบดขยี้ความเป็นศัตรูของผู้ที่กักกันและขัดขวาง.
Bṛhaspati is the lord of sacred speech and priestly power. In this hymn he protects the community, gives right counsel, and overcomes forces that block progress.
It asks him to repel assailants and hostility, guard the secure foundation of life and order, and strengthen inspired thought and understanding so the worshippers can stand firm.
Indra represents victorious force, while Bṛhaspati represents guiding intelligence and mantra-power. Together they are asked to increase the worshippers’ strength, clarity, and success against obstacles.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.